Μπορεί η αλλαγή της ώρας να βλάπτει την υγεία σου; Τι λένε οι επιστήμονες

Την Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026 επιστρέφουμε στη χειμερινή ώρα. Στις 04:00 τα ξημερώματα, οι δείκτες των ρολογιών θα γυρίσουν μία ώρα πίσω, στις 03:00. Αυτό σημαίνει ότι θα έχουμε την ευκαιρία να κοιμηθούμε μία ώρα περισσότερο. Τουλάχιστον θεωρητικά.

Γιατί η αλλαγή της ώρας θα γίνει νωρίτερα φέτος;

Γιατί μπορεί το κινητό σου να προσαρμόζεται αυτόματα στη νέα ώρα, όμως το σώμα σου δεν λειτουργεί ακριβώς με τον ίδιο τρόπο.

Αν έχεις παρατηρήσει ότι τις πρώτες ημέρες μετά την αλλαγή της ώρας νυστάζεις νωρίτερα, πεινάς σε διαφορετικές ώρες ή αισθάνεσαι μια ανεξήγητη κούραση, υπάρχει επιστημονική εξήγηση.

Και παρότι η μετάβαση στη χειμερινή ώρα θεωρείται πιο εύκολη για τον οργανισμό σε σχέση με την ανοιξιάτικη αλλαγή, δεν σημαίνει ότι είναι εντελώς αδιάφορη για την υγεία σου.

Τι συμβαίνει στο βιολογικό σου ρολόι όταν αλλάζει η ώρα;

Ολόκληρος ο οργανισμός σου λειτουργεί με βάση ένα εσωτερικό βιολογικό ρολόι, το οποίο ρυθμίζει την εναλλαγή ύπνου και εγρήγορσης, την παραγωγή ορμονών, τη θερμοκρασία του σώματος και την όρεξη.

Αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται κιρκάδιος ρυθμός και ακολουθεί έναν κύκλο περίπου 24 ωρών, ο οποίος συγχρονίζεται κυρίως με το φυσικό φως.

Σύμφωνα με το ελβετικό κέντρο μελέτης και αντιμετώπισης διαταραχών ύπνου Cenas, όταν αλλάζει η ώρα, δημιουργείται μια προσωρινή ασυμφωνία ανάμεσα στο εσωτερικό μας ρολόι και στο καθημερινό πρόγραμμα.

Πρόκειται για μια κατάσταση που θυμίζει το jet lag που μπορεί να βιώσεις όταν ταξιδεύεις σε διαφορετική ζώνη ώρας, αν και συνήθως είναι ηπιότερη.

Αυτή η απορρύθμιση μπορεί να προκαλέσει ευερεθιστότητα, αλλαγές στην όρεξη και προσωρινές δυσκολίες στον ύπνο.

Γιατί μπορεί να πεινάς και να νυστάζεις νωρίτερα;

Ας υποθέσουμε ότι έχεις συνηθίσει να τρως το βραδινό σου στις 20:00 και να κοιμάσαι στις 23:00.

Με την επιστροφή στη χειμερινή ώρα, όταν το ρολόι σου θα δείχνει 19:00, το βιολογικό σου ρολόι μπορεί να εξακολουθεί να λειτουργεί σαν να είναι 20:00.

Έτσι, είναι πιθανό να αισθανθείς πείνα νωρίτερα από το συνηθισμένο. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τη νύστα.

Αυτό συμβαίνει επειδή ο οργανισμός συνεχίζει να στέλνει τα σήματα πείνας και ύπνου σύμφωνα με το προηγούμενο πρόγραμμά του.

Όπως εξηγεί το Cenas, όταν φτάσει η συνηθισμένη ώρα που πηγαίνεις για ύπνο, το εσωτερικό σου ρολόι μπορεί να βρίσκεται ήδη μία ώρα μπροστά. Αυτό σημαίνει ότι το σώμα σου είναι πιθανό να αισθάνεται έτοιμο να κοιμηθεί.

Επιπλέον, σε αντίθεση με την άνοιξη, όταν χάνουμε μία ώρα, η επιστροφή στη χειμερινή ώρα δεν προκαλεί αναγκαστικά έλλειμμα ύπνου. Αντίθετα, μπορεί να σου προσφέρει μία επιπλέον ώρα ξεκούρασης.

Πώς επηρεάζονται οι ορμόνες και η διάθεσή σου;

Η αλλαγή της ώρας δεν αφορά μόνο το πόσο κοιμάσαι.

Όπως εξηγεί ο Oliver Rawashdeh, ερευνητής στις βιοϊατρικές επιστήμες στο University of Queensland, η μετατόπιση του καθημερινού προγράμματος μπορεί να επηρεάσει τον φυσιολογικό ρυθμό παραγωγής ορμονών όπως η μελατονίνη και η κορτιζόλη.

Η μελατονίνη συμβάλλει στη ρύθμιση του ύπνου και παράγεται κυρίως όταν σκοτεινιάζει, ενώ η κορτιζόλη ακολουθεί επίσης έναν ημερήσιο ρυθμό και συμμετέχει στην απόκριση του οργανισμού στο στρες.

Οι ορμονικοί αυτοί ρυθμοί επηρεάζουν το πότε αισθάνεσαι υπνηλία, πότε πεινάς και πώς ανταποκρίνεται το σώμα σου στις καθημερινές απαιτήσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σχέση της αλλαγής της ώρας με την ψυχική υγεία.

Μια μεγάλη μελέτη από τη Δανία, που εξέτασε δεδομένα 185.419 νοσοκομειακών επαφών σε διάστημα 17 ετών, διαπίστωσε ότι η μετάβαση από τη θερινή στη χειμερινή ώρα συνδέθηκε με αύξηση κατά 11% των καταγεγραμμένων επεισοδίων μονοπολικής κατάθλιψης.

Η αύξηση αυτή υποχώρησε σταδιακά μέσα σε περίπου δέκα εβδομάδες. Οι ερευνητές δεν απέδειξαν ότι η αλλαγή της ώρας προκαλεί από μόνη της κατάθλιψη. Το εύρημα, ωστόσο, υποδηλώνει ότι η φθινοπωρινή μετάβαση και οι αλλαγές στην έκθεση στο φως ενδέχεται να επηρεάζουν τη διάθεση ορισμένων ανθρώπων.

Τι δείχνουν οι έρευνες για την καρδιά και τον εγκέφαλο;

Η επιστημονική συζήτηση γύρω από την αλλαγή της ώρας δεν περιορίζεται στον ύπνο και στην ψυχική υγεία.

Μελέτες έχουν εξετάσει τη σχέση των εποχικών αλλαγών της ώρας με τα εμφράγματα και τα εγκεφαλικά επεισόδια.

Επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2019 με τίτλο «Seasonal Clock Changes Are Underappreciated Health Risks» αναφέρει ότι αρκετές μελέτες έχουν καταγράψει αυξημένη συχνότητα εμφραγμάτων τις πρώτες ημέρες μετά την ανοιξιάτικη αλλαγή της ώρας.

Σε ορισμένες έρευνες, η αύξηση των οξέων εμφραγμάτων έφτασε έως και το 24% τη Δευτέρα μετά τη μετάβαση στη θερινή ώρα.

Αντίστοιχα, φινλανδική μελέτη κατέγραψε αύξηση των νοσηλειών λόγω ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου τις πρώτες δύο ημέρες μετά τις εποχικές αλλαγές της ώρας.

Ωστόσο, χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: τα ευρήματα για τα εμφράγματα αφορούν κυρίως την ανοιξιάτικη αλλαγή, όταν χάνουμε μία ώρα ύπνου και δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια στη φθινοπωρινή μετάβαση.

Οι επιστήμονες εξετάζουν κατά πόσο η διαταραχή του ύπνου και του κιρκάδιου ρυθμού συμβάλλει σε αυτές τις συσχετίσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μία αλλαγή ώρας προκαλεί αναπόφευκτα καρδιαγγειακά προβλήματα.

Μπορεί η αλλαγή της ώρας να επηρεάζει και το έντερο;

Μια λιγότερο γνωστή πλευρά της επιστημονικής έρευνας αφορά τη σχέση ανάμεσα στο βιολογικό ρολόι και τη λειτουργία του εντέρου.

Οι κιρκάδιοι ρυθμοί συμμετέχουν στη ρύθμιση της κινητικότητας του εντέρου, των πεπτικών λειτουργιών και της δραστηριότητας του εντερικού μικροβιώματος.

Στην επιστημονική ανασκόπηση του 2019 παρουσιάστηκαν δεδομένα από μεγάλο γερμανικό πληθυσμό ασφαλισμένων, τα οποία έδειξαν ότι μετά τη φθινοπωρινή αλλαγή της ώρας αυξήθηκαν οι αναρρωτικές άδειες ατόμων με ελκώδη κολίτιδα και νόσο του Crohn.

Συγκεκριμένα, οι αναρρωτικές άδειες που σχετίζονταν με την ελκώδη κολίτιδα αυξήθηκαν από 12,88 σε 15,18 ανά 1.000 ασφαλισμένους, ενώ για τη νόσο του Crohn από 15,88 σε 18,6 ανά 1.000.

Οι ερευνητές υπογράμμισαν ότι οι αναρρωτικές άδειες αποτελούν έμμεσο δείκτη της δραστηριότητας των συγκεκριμένων παθήσεων και ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να διαπιστωθεί εάν η αλλαγή της ώρας επηρεάζει άμεσα τις εξάρσεις τους.

Ποιοι δυσκολεύονται περισσότερο να προσαρμοστούν;

Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, η μετάβαση στη χειμερινή ώρα δεν απαιτεί ιδιαίτερη προετοιμασία. Συνήθως χρειάζονται μόνο λίγες ημέρες για να συγχρονιστεί ξανά το βιολογικό ρολόι με το καθημερινό πρόγραμμα.

Ωστόσο, υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να δυσκολευτούν περισσότερο.

Σημαντικό ρόλο παίζει και ο χρονότυπός σου, δηλαδή το αν είσαι πρωινός ή βραδινός τύπος.

Οι έφηβοι, για παράδειγμα, τείνουν βιολογικά να κοιμούνται και να ξυπνούν αργότερα, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο προσαρμόζονται σε αλλαγές του προγράμματός τους.

01

07

Πώς να προετοιμάσεις το σώμα σου για την αλλαγή της ώρας

Η επιστροφή στη χειμερινή ώρα είναι συνήθως πιο εύκολη, αλλά μερικές απλές κινήσεις μπορούν να κάνουν την προσαρμογή ακόμη πιο ομαλή.

1. Διατήρησε ένα σταθερό πρόγραμμα ύπνου. Προσπάθησε να κοιμάσαι και να ξυπνάς περίπου τις ίδιες ώρες, ακόμη και το Σαββατοκύριακο. Η συνέπεια βοηθά το βιολογικό σου ρολόι να προσαρμοστεί.

2. Εκμεταλλεύσου το πρωινό φως. Άνοιξε τις κουρτίνες μόλις ξυπνήσεις ή βγες για έναν σύντομο περίπατο. Το φυσικό φως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σήματα συγχρονισμού του κιρκάδιου ρυθμού.

3. Μην αλλάξεις απότομα το πρόγραμμα των παιδιών. Το Cenas προτείνει, για τα παιδιά και τα άτομα που δυσκολεύονται με τις αλλαγές, να μετατοπίζονται σταδιακά οι βασικές δραστηριότητες της ημέρας, όπως το ξύπνημα, τα γεύματα και ο ύπνος. Μπορείς να τις καθυστερείς κατά 15 λεπτά για τέσσερις ημέρες ή κατά 30 λεπτά για δύο ημέρες πριν από την αλλαγή.

4. Περιόρισε το έντονο φως πριν από τον ύπνο. Η έκθεση σε έντονο τεχνητό φωτισμό αργά το βράδυ μπορεί να καθυστερήσει την έκκριση μελατονίνης και να δυσκολέψει τον ύπνο.

5. Άκουσε τις ανάγκες του σώματός σου. Αν τις πρώτες ημέρες αισθάνεσαι νύστα ή πείνα νωρίτερα, μην ανησυχήσεις. Ο οργανισμός σου πιθανότατα ακολουθεί ακόμη το προηγούμενο πρόγραμμα.

Τελικά, είναι καλύτερη η χειμερινή ή η θερινή ώρα;

Ο Dr Jeffrey Kelu, ειδικός στους κιρκάδιους ρυθμούς στο King’s College London, εξηγεί ότι υπάρχουν ολοένα περισσότερα επιστημονικά δεδομένα που συνδέουν τις αλλαγές της ώρας με διαταραχές του ύπνου και του βιολογικού ρολογιού.

Μάλιστα, επιστημονικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων και η British Sleep Society, έχουν ταχθεί υπέρ της κατάργησης των αλλαγών της ώρας δύο φορές τον χρόνο.

Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η μόνιμη διατήρηση της κανονικής, δηλαδή της χειμερινής ώρας, θα ήταν πιο συμβατή με τη φυσιολογία του ανθρώπινου οργανισμού.

Ο βασικός λόγος είναι ότι εξασφαλίζει περισσότερο πρωινό φως, το οποίο βοηθά στη σωστή ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού.

Γιατί τελικά, ακόμη κι αν χρειάζεσαι μόνο λίγες ημέρες για να προσαρμοστείς, υπάρχει κάτι που οι επιστήμονες θεωρούν ιδιαίτερα σημαντικό για την υγεία σου: η σταθερότητα στον ύπνο και η καθημερινή επαφή με το φυσικό φως.

Πηγή έρευνας: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6521728/