Από το στρες μέχρι τον ύπνο: Όλα όσα επηρεάζουν την περίοδό σου χωρίς να το καταλαβαίνεις

Όταν στην ιατρική μιλάμε για «στοιχεία», κατά κανόνα αναφερόμαστε σε μελέτες, που έχουν γίνει για κάποιο θέμα. Μελέτες λοιπόν έχουν καταδείξει, πως το άγχος επηρεάζει τον κύκλο σου.

Από την καταγραφή των χαρακτηριστικών του κύκλου σε γυναίκες, που βρίσκονται και ζουν σε περιβάλλον, το οποίο μπορεί να προκαλέσει υψηλό άγχος, όπως είναι η φυλακή, προκύπτει, πως σε τέτοιες «αγχωτικές» συνθήκες εκδηλώνονται πολύ συχνότερα διαταραχές του κύκλου. Έτσι, οι γυναίκες αυτές κατά κανόνα δεν μπορούν να προβλέψουν πότε θα έρθει η επόμενη περίοδός τους, ενώ συχνά μένουν χωρίς περίοδο για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα (το φαινόμενο αυτό ονομάζεται αμηνόρροια.

Παρατηρείς αλλαγές στην περίοδό σου το καλοκαίρι; Αυτοί είναι 4+1 πιθανοί λόγοι

Φαίνεται όμως, πως και άλλα είδη άγχους μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στον κύκλο σου. Επιστήμονες, που μελέτησαν τη διεθνή σχετική βιβλιογραφία κατέληξαν στο συμπέρασμα, πως διαταραχές στην περίοδο μπορεί να προκληθούν και εξαιτίας του άγχους, το οποίο σχετίζεται με την ακαδημαϊκή ή την επαγγελματική εξέλιξη, αλλά και με τη βίαιη και απότομη διαταραχή της καθημερινότητας, όπως συνέβη με τα μέτρα κοινωνικής απομόνωσης, που ελήφθησαν εξαιτίας του COVID-19.

Χρήσιμον είναι στο σημείο αυτό να σημειώσουμε, πως το άγχος είναι μία «υποκειμενική» αίσθηση. Έτσι καταστάσεις, οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν άγχος σε ένα άτομο, μπορεί να μην επηρεάσουν καθόλου κάποιον άλλο. Για το λόγο αυτό συχνά μιλάμε για “υποκειμενική αντίληψη του άγχους”. Μάλιστα η υποκειμενική αντίληψη του άγχους είναι δυνατόν να μετρηθεί με τη χρήση ειδικών ερωτηματολογίων. Με τη μέθοδο αυτή είμαστε ως ένα βαθμό σε θέση να δούμε “πόσο” αγχωμένο αισθάνεται ένα άτομο. Επιστήμονες, ζήτησαν από μαθήτριες του πανεπιστημίου να απαντήσουν σε τέτοιου είδους ερωτηματολόγια και παρατήρησαν, πως μόνον το “έντονο” άγχος προκαλεί διαταραχές στον κύκλο.

Μα γιατί το άγχος μπορεί να προκαλέσει διαταραχές στον κύκλο μου;

Για να απαντήσω στην ερώτησή σου αυτή θα χρειαστεί να θυμηθούμε μαζί πώς ρυθμίζεται η περίοδος.

Η περίοδος ρυθμίζεται από ορμόνες, που εκκρίνονται (δηλαδή “απελευθερώνονται”) από εξειδικευμένες περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες ονομάζονται υποθάλαμος και υπόφυση.

Συγκεκριμένα:

• Από τον υποθάλαμο παράγεται η ορμόνη, που ελέγχει την απελευθέρωση των γοναδοτροπινών (Gonadotropin Releasing Hormone – GnRH), η οποία δρα στην υπόφυση

• Η υπόφυση αντιδρά στην GnRH και εκκρίνει τις ορμόνες, που ονομάζονται γοναδοτροπίνες: (α) Η Θυλακιοτρόπος ορμόνη (Follicle Stimulating Hormone – FSH) και (β) η Ωχρινοτρόπος ορμόνη (Luteinizing Hormone – LH).

Οι ορμόνες αυτές με τη σειρά τους “επιδρούν” πάνω στις ωοθήκες σου και “δίνουν” εκεί το “σήμα”:

• για να αρχίσουν να παράγονται από τις ωοθήκες άλλες ορμόνες (οιστρογόνα και προγεστερόνη). Οι ορμόνες των ωοθηκών με τη σειρά τους επιδρούν πάνω στη μήτρα σου και έτσι ρυθμίζεται ο κύκλος σου.

• για να ωριμάσει από στην ωοθήκη ένα (συνήθως) ωάριο, το οποίο και θα απελευθερωθεί σε μία από τις σάλπιγγές σου και αν εκεί βρει ζωντανά σπερματοζωάρια, ίσως γονιμοποιηθεί, αλλιώς θα “χαθεί” εντός 24 ωρών από την απελευθέρωσή του.

Στη ιατρική λέμε πως ο υποθάλαμος και η υπόφυση μαζί με τις ωοθήκες λειτουργούν μαζί ως ομάδα προκειμένου να ρυθμιστεί ο κύκλος. Η ομάδα αυτή “επιστημονικά” ονομάζεται “άξονας υποθαλάμου – υπόφυσης – ωοθηκών”.

Πόσες μέρες μετά την περίοδο πρέπει να κάνω τη μαστογραφία;

Από τις ίδιες όμως περιοχές του εγκεφάλου (τον υποθάλαμο και την υπόφυση δηλαδή) απελευθερώνονται και οι ορμόνες, που ρυθμίζουν τις αντιδράσεις του σώματός σου, όταν έχεις άγχος.

Οι ορμόνες αυτές επιδρούν πάνω σε κάποια όργανα, που βρίσκονται πάνω στους νεφρούς σου και ονομάζονται επινεφρίδια, από τα οποία απελευθερώνεται η βασική “ορμόνη του stress”, που ονομάζεται κορτιζόλη.

Μπορείς να δεις από τις εικόνες, πως τόσο οι αντιδράσεις του σώματός σου, όταν έχεις άγχος, όσο και ο κύκλος σου, ρυθμίζονται ορμονικά από τις ίδιες πρακτικά περιοχές του εγκεφάλου σου… Επιστήμονες λοιπόν, έχουν διατυπώσει την υπόθεση, πως το άγχος επηρεάζει τον κύκλο σου, διότι, όταν ενεργοποιούνται οι συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου σου εξαιτίας του άγχους, διαταράσσεται (σταματάει) η παραγωγή από τις ίδιες περιοχές των ορμονών, που ρυθμίζουν την περίοδό σου. Έτσι, όταν αγχώνεσαι, παρατηρείς διαταραχές στον κύκλο σου.

Δες και το σχετικό video, που ετοιμάσαμε για εσένα

Αν δεν κοιμάμαι καλά, «χαλάει» ο κύκλος μου;

Ναι, ο κύκλος σου μπορεί να “χαλάσει” και να “χάσει τη ρυθμικότητά του”, αν δεν κοιμάσαι καλά…

Χαρακτηριστικό είναι, πως έχει παρατηρηθεί, ότι γυναίκες, οι οποίες έχουν κυλιόμενο ωράριο (δηλαδή δουλεύουν πότε πρωί, πότε απόγευμα και πότε βράδυ) και εξαιτίας αυτού ο ύπνος τους δεν είναι “ικανοποιητικός”, είναι σαφώς πιθανότερο να παρουσιάσουν διαταραχές την περίοδό τους.

Οι διαταραχές στη περίοδο, που έχουν συσχετισθεί με την κακή ποιότητα ύπνου μπορεί να είναι:

• ο “άστατος” κύκλος, δηλαδή δεν μπορεί η γυναίκα να προβλέψει πότε θα είναι η επόμενή της περίοδος

• η αυξημένη ροή, δηλαδή η έμμηνος ρύση (η “περίοδος”) διαρκεί περισσότερο, ενώ και η ροή ενδεχομένως να είναι πιο “έντονη”

• η εκδήλωση πόνου κατά την περίοδο (αυτό “ιατρικά” ονομάζεται “δυσμηνόρροια”)

• η εκδήλωση του λεγομένου “Προεμμηνορροϊκού Συνδρόμου” (Premenstrual Syndrome – P.M.S.), το οποίο χαρακτηρίζεται από σωματικά, αλλά και ψυχικά συμπτώματα όπως: φούσκωμα (τυμπανισμός), πονοκέφαλος, πόνο στους μαστούς, ναυτία, ένταση και άγχος, αλλά και απότομες διακυμάνσεις στη διάθεση κ.α.. Τέτοια συμπτώματα παρατηρούνται έως και 2 εβδομάδες πριν την έναρξη της εμμήνου ρύσεως.

Πέντε αλήθειες που δεν μάθαμε ποτέ για την περίοδό μας και αξίζει να μάθουν τα κορίτσια σήμερα

Γιατί, αν δεν κοιμάμαι καλά, «χαλάει» και ο κύκλος μου;

Για να απαντήσω σε αυτό, θα μου επιτρέψεις να σου αναφέρω έναν «καινούργιο» όρο: Κιρκάδιος Ρυθμός. Με τον όρο αυτό περιγράφουμε τις αλλαγές, που συμβαίνουν τόσο στις σωματικές σου λειτουργίες, όσο και στις πνευματικές σου λειτουργίες, αλλά και στη συμπεριφορά σου γενικότερα, ανάλογα με το αν είναι μέρα ή νύχτα. Το βασικότερο δε ερέθισμα, που “ρυθμίζει” τον Κιρκάδιο ρυθμό σου είναι οι αλλαγές του φωτός και του σκοταδιού στο περιβάλλον σου. Σχηματικά, θα μπορούσαμε να πούμε, πως την ημέρα, που έχει φως ο οργανισμός σου είναι σε “εγρήγορση”, ενώ τη νύχτα, που έχει σκοτάδι, αισθάνεσαι κάποια “κούραση” και “διάθεση για ύπνο”.

Τον Κιρκάδιο ρυθμό σου, τον καθορίζει η παραγωγή μίας ορμόνης, που λέγεται “Μελατονίνη”. Η ορμόνη αυτή παράγεται από μία συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, που ονομάζεται “Υπερχιασματικός Πυρήνας” (βλ. εικόνα). Η συγκεκριμένη περιοχή είναι “συνδεδεμένη” με τα μάτια σου και έτσι η παραγωγή Μελατονίνης από αυτήν εξαρτάται και από το αν είναι μέρα ή νύχτα. Η Μελατονίνη παράγεται τη νύχτα και με τη σειρά της επηρεάζει τη λειτουργία του σώματός σου, ενώ σε κάνει να αισθάνεσαι “κόπωση” και “υπνηλία”.

Στην περίπτωση, που ο ύπνος σου δεν είναι ικανοποιητικός, διαταράσσεται και η παραγωγή Μελατονίνης. Επιστήμονες έχουν διατυπώσει την υπόθεση, πως αυτή η διαταραχή της παραγωγής Μελατονίνης, όταν δεν κοιμάσαι όσο πρέπει, είναι και ο παράγων, που οδηγεί στην εκδήλωση διαταραχών και στον κύκλο σου.

Επομένως, αν είμαι αγχωμένη ή δεν κοιμάμαι καλά και δω, πως ο κύκλος μου αναστατώνεται, φταίει το άγχος και η αϋπνία. Οπότε δεν χρειάζεται να ελέγξω κάτι άλλο!

Αν δεις οποιαδήποτε αλλαγή στην περίοδό σου το πρώτο ενδεχόμενο, που θα πρέπει να διερευνηθεί, είναι αυτό της αρχής εγκυμοσύνης. Ο σχετικός έλεγχος είναι απλός: αρκεί ένα test κύησης από κάποιο φαρμακείο ή – ακόμα καλύτερα – μία μέτρηση των επιπέδων β – Χοριακής με μία απλή αιμοληψία σε κάποιο εργαστήριο!

ΑΦΟΥ αποκλειστεί το ενδεχόμενο εγκυμοσύνης, αρχίζουμε και συζητάμε κατά πόσον η όποια ανωμαλία στον κύκλο σου οφείλεται στο άγχος, στην αϋπνία ή σε κάτι άλλο!

Δες ΕΔΩ πότε είναι οι γόνιμες ημέρες σου!

Δρ Μενέλαος ΚΩΝ.Λυγνός, MSc, PhD
Μαιευτήρας Χειρούργος Γυναικολόγος
Master of Science University College London
Διδάκτωρ Μαιευτικής Γυναικολογίας
www.eleftheia.gr
IG: @dr.menelaos_lygnos
You Tube

^{Ενδεικτική βιβλιογραφία}

^{Al, Mohammad & Al-Magableh, Mohammad & Mohammad, Ghalia & Abu Mohsen, Ghalia & Muzher, Besan & Alhumoud, Tasnim & Batayneh, Wa. (2024). Sleep and menstrual irregularities: A systematic review. World Journal of Advanced Research and Reviews. 20. 10.30574/wjarr.2023.20.3.2440.}

^{Allsworth JE, Clarke J, Peipert JF, Hebert MR, Cooper A, Boardman LA. The influence of stress on the menstrual cycle among newly incarcerated women. Womens Health Issues. 2007 Jul-Aug;17(4):202-9. doi: 10.1016/j.whi.2007.02.002. Epub 2007 Jun 7. PMID: 17560123; PMCID: PMC2170522.}

^{Baker Fiona C., Helen S. Driver, Circadian rhythms, sleep, and the menstrual cycle, Sleep Medicine, Volume 8, Issue 6, 2007, Pages 613-622, ISSN 1389-9457, https://doi.org/10.1016/j.sleep.2006.09.011. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1389945706006216)}

^{Berga S, Daniels T, Giles D Women with functional hypothalamic amenorrhea but not other forms of anovulation display amplified cortisol concentrations Fertility and Sterility, 67, 1024-1030}

^{Hu F, Wu C, Jia Y, Zhen H, Cheng H, Zhang F, Wang L, Jiang M. Shift work and menstruation: A meta-analysis study. SSM Popul Health. 2023 Oct 21;24:101542. doi: 10.1016/j.ssmph.2023.101542. PMID: 37954014; PMCID: PMC10632107.}

^{Jeon B, Baek J. Menstrual disturbances and its association with sleep disturbances: a systematic review. BMC Womens Health. 2023 Sep 1;23(1):470. doi: 10.1186/s12905-023-02629-0. PMID: 37658359; PMCID: PMC10474748.}

^{Nagma S, Kapoor G, Bharti R, Batra A, Batra A, Aggarwal A, Sablok A. To evaluate the effect of perceived stress on menstrual function. J Clin Diagn Res. 2015 Mar;9(3):QC01-3. doi: 10.7860/JCDR/2015/6906.5611. Epub 2015 Mar 1. PMID: 25954667; PMCID: PMC4413117.}

^{Poitras M, Shearzad F, Qureshi AF, Blackburn C, Plamondon H. Bloody stressed! A systematic review of the associations between adulthood psychological stress and menstrual cycle irregularity. Neurosci Biobehav Rev. 2024 Aug;163:105784. doi: 10.1016/j.neubiorev.2024.105784. Epub 2024 Jun 29. PMID: 38950686.}

^{Ranabir S, Reetu K. Stress and hormones. Indian J Endocrinol Metab. 2011 Jan;15(1):18-22. doi: 10.4103/2230-8210.77573. PMID: 21584161; PMCID: PMC3079864.}

^{Saadedine, M., Berga, S. L., Faubion, S. S., & Shufelt, C. L. (2025). The silent pandemic of stress: impact on menstrual cycle and ovulation. Stress, 28(1). https://doi.org/10.1080/10253890.2025.2457767}

^{Xiao E, Ferin M. Stress-related disturbances of the menstrual cycle. Ann Med. 1997 Jun;29(3):215-9. doi: 10.3109/07853899708999339. PMID: 9240627.}

^{Zisapel N. New perspectives on the role of melatonin in human sleep, circadian rhythms and their regulation. Br J Pharmacol. 2018 Aug;175(16):3190-3199. doi: 10.1111/bph.14116. Epub 2018 Jan 15. PMID: 29318587; PMCID: PMC6057895.}