Πώς μεγαλώνεις ένα κορίτσι που ξέρει να προστατεύει τον εαυτό του, χωρίς να φοβάται τον κόσμο;

«Θέλω να μάθω στην κόρη μου να ρίχνει γροθιά». Με αυτή τη φράση ξεκινά ο Jason Diamond, συγγραφέας και αρθρογράφος που ζει στο Μπρούκλιν, το άρθρο του στο οποίο μοιράζεται έναν προβληματισμό που απασχολεί όλο και περισσότερους γονείς: πώς μπορείς να μεγαλώσεις ένα κορίτσι που είναι τρυφερό, ευγενικό και με εμπιστοσύνη στους ανθρώπους, αλλά ταυτόχρονα ξέρει να προστατεύει τον εαυτό του σε έναν κόσμο που δεν είναι πάντα ασφαλής για τις γυναίκες;

'Οπως εξηγεί ότι η σκέψη αυτή γεννήθηκε λίγο μετά τη γέννηση της κόρης του. Του αρέσει που είναι γλυκιά και κοινωνική όμως θέλει να γνωρίζει ότι, αν κάποτε χρειαστεί, θα μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της. Σκέφτεται να της μάθει όσα του είχε δείξει ο δικός του πατέρας για το πώς ρίχνει κανείς μια γροθιά, χωρίς, ωστόσο, να θέλει να μεταφέρει στην κόρη του όλα όσα ο ίδιος έμαθε μεγαλώνοντας.

Όσο παρατηρεί τον τρόπο με τον οποίο άλλοι γονείς προετοιμάζουν τις κόρες τους για πιθανούς κινδύνους, τόσο περισσότερο συνειδητοποιεί ότι το ζήτημα δεν είναι τόσο απλό. Στα social βλέπει μπαμπάδες να μαθαίνουν στις κόρες τους πολεμικές τέχνες, λαβές αυτοάμυνας και τρόπους αντίδρασης για την ημέρα που κάποιος θα τολμήσει να τις πειράξει.

5 πράγματα που πρέπει να μάθεις στην κόρη σου, σύμφωνα με την ψυχολόγο Μυρτώ Κογιεβίνα

Πίσω από αυτά τα βίντεο, όμως, κρύβεται μια πραγματική αγωνία: η ανάγκη των γονιών να αισθάνονται ότι έχουν δώσει στα παιδιά τους τα εφόδια για να αντιμετωπίσουν έναν κόσμο που δεν μπορούν πάντα να ελέγξουν.

Ο Diamond παραδέχεται ότι και ο ίδιος νιώθει μια παράξενη ανακούφιση όταν φαντάζεται την κόρη του να μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της. Ταυτόχρονα, όμως, αναρωτιέται αν, στην προσπάθειά του να την προστατεύσει, κινδυνεύει να της μεταδώσει την ιδέα ότι πρέπει να είναι διαρκώς έτοιμη για μάχη.

Η αυτοάμυνα δεν είναι μόνο θέμα δύναμης

Η συζήτηση γύρω από την αυτοάμυνα των κοριτσιών συχνά ξεκινά από τον φόβο των γονιών για το τι μπορεί να συμβεί όταν μεγαλώσουν. Αυτός ο φόβος είναι κατανοητός, ιδιαίτερα σε μια κοινωνία όπου η έμφυλη βία και οι επιθέσεις κατά των γυναικών παραμένουν μια καθημερινήμ θλιβερή, πραγματικότητα. Ωστόσο, υπάρχει μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στην ενδυνάμωση ενός κοριτσιού και στην καλλιέργεια της αίσθησης ότι ο κίνδυνος παραμονεύει παντού.

Στο άρθρο του, ο Diamond παρατηρεί ότι ορισμένοι μπαμπάδες συνδέουν την εκπαίδευση των κοριτσιών τους στην αυτοάμυνα με την πιθανότητα να χρειαστεί κάποτε να αντιμετωπίσουν έναν επιθετικό άνδρα. Η επιθυμία τους να τα προστατεύσουν είναι εμφανής. Το ερώτημα, όμως, είναι αν αρκεί να μάθουμε στις κόρες μας να αποκρούουν μια επίθεση ή αν χρειάζεται να αλλάξουμε και τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε στα παιδιά για τον σεβασμό, τη συναίνεση και τη βία.

Η αυτοάμυνα μπορεί να προσφέρει αυτοπεποίθηση, πειθαρχία και καλύτερη επίγνωση του σώματος. Δεν αποτελεί, ωστόσο, εγγύηση ασφάλειας. Ούτε είναι δίκαιο να μεταφέρεται στα κορίτσια η ευθύνη να είναι πάντα προσεκτικά, να προβλέπουν κάθε κίνδυνο και να παίρνουν όλες τις σωστές αποφάσεις, προκειμένου να αποφύγουν τη βία.

Υπόθεση Cornell 7: «Το τι θα γινόταν αν ήταν η κόρη μας», ηχεί στα αυτιά κάθε γονιού

Δεν είναι θέμα «ξύλου», είναι θέμα αυτοπεποίθησης

Η ουσία της αυτοάμυνας για ένα κορίτσι δεν βρίσκεται στην επιθετικότητα, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την αξία και το σώμα του. Η Aleka Dancel, μια μητέρα τριών παιδιών που αποφάσισε να εγγράψει την 7χρονη κόρη της στο Brazilian Jiu-Jitsu, εξηγεί πως ο στόχος της δεν ήταν ποτέ να μάθει το παιδί της να παλεύει στον δρόμο:

«Δεν πρόκειται πραγματικά για τον καυγά. Δεν θέλω απλώς να μπορεί να ανταποδώσει μια γροθιά. Θέλω να μάθει το σώμα της, τις δυνατότητές του και το πώς να στέκεται με αξιοπρέπεια ως γυναίκα. Αυτή η εσωτερική αυτοπεποίθηση αλλάζει ριζικά τον τρόπο που περπατάει, που μιλάει και που μπαίνει σε ένα δωμάτιο. Θέλω να γνωρίζει από μικρή ότι σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο, δεν πρέπει ποτέ να περιορίζει τον εαυτό της ή να κάνει την παρουσία της "μικρότερη" για να χωρέσει σε καλούπια».

Και αυτή είναι μια σημαντική διάκριση. Ένα κορίτσι μπορεί να είναι δυνατό χωρίς να γίνεται επιθετικό, να είναι ευγενικό χωρίς να ανέχεται συμπεριφορές που το πληγώνουν και να εμπιστεύεται τους ανθρώπους χωρίς να παραμερίζει τα προσωπικά του όρια.

Ένα ακόμη σημείο που αναδεικνύει ο Diamond είναι η ανάγκη να μιλάμε και στα αγόρια για τη συναίνεση, τον σεβασμό και την ευθύνη που έχουν όταν βλέπουν μια επιβλαβή συμπεριφορά.

Δεν αρκεί να μεγαλώνουμε κορίτσια που γνωρίζουν πώς να αντιδράσουν όταν κάποιος παραβιάζει τα όριά τους. Χρειάζεται να μεγαλώνουμε και αγόρια που καταλαβαίνουν ότι ένα «όχι» σημαίνει «όχι», ότι το σώμα κάθε ανθρώπου τού ανήκει και ότι δεν είναι αποδεκτό να παρακολουθούν αμέτοχα όταν κάποιος εξευτελίζεται, απειλείται ή κακοποιείται.

Η πρόληψη της βίας δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην ικανότητα ενός κοριτσιού να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Απαιτεί μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνουμε τα παιδιά και τα μαθαίνουμε να αντιμετωπίζουν τους άλλους.

5 «αθώα» ψέματα που λες στην κόρη σου για τα αγόρια (και πρέπει να σταματήσεις να το κάνεις)

Να μάθουν να προσέχουν, χωρίς να μάθουν να φοβούνται

Κι αυτό είναι και το πιο δύσκολο κομμάτι για κάθε γονιό. Πώς εξηγείς σε ένα παιδί ότι δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι καλές προθέσεις, χωρίς να το κάνεις να μεγαλώσει με φόβο και καχυποψία απέναντι στους άλλους;

Η απάντηση δεν βρίσκεται σε μία συζήτηση ούτε σε ένα μάθημα αυτοάμυνας. Χτίζεται σταδιακά, μέσα από καθημερινές στιγμές: όταν μαθαίνουμε στα παιδιά ότι έχουν δικαίωμα να αρνηθούν μια αγκαλιά που δεν θέλουν, ότι μπορούν να μιλήσουν όταν κάτι τα κάνει να νιώθουν άβολα και ότι δεν χρειάζεται να κρατούν μυστικά που τα φοβίζουν. Καθώς μεγαλώνουν, μπορούμε να συζητάμε μαζί τους πιο συγκεκριμένα για τα προσωπικά όρια, την αναγνώριση επικίνδυνων καταστάσεων και την αναζήτηση βοήθειας.

Τα μαθήματα αυτοάμυνας μπορούν να είναι μέρος αυτής της προετοιμασίας, εφόσον το παιδί τα θέλει και εκπαιδεύεται σε ένα ασφαλές περιβάλλον. Δεν πρέπει, όμως, να γίνονται μια διαρκής υπενθύμιση ότι ο κόσμος είναι επικίνδυνος ή ότι το ίδιο οφείλει να είναι πάντα έτοιμο να αντιμετωπίσει κάθε απειλή.

Ο προβληματισμός λοιπόν του Jason Diamond δεν έχει μια εύκολη απάντηση. Αυτό που αναζητά είναι μια ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη του να προστατεύσει την κόρη του και στην επιθυμία του να τη δει να μεγαλώνει ελεύθερη και γεμάτη εμπιστοσύνη στη ζωή.

Δεν χρειάζεται να επιλέξουμε ανάμεσα σε ένα ευγενικό και σε ένα δυνατό κορίτσι. Μπορούμε να μεγαλώσουμε παιδιά - αγόρια και κορίτσια - που γνωρίζουν την αξία τους, σέβονται τους άλλους, θέτουν τα όριά τους και δεν αισθάνονται ότι πρέπει να γίνουν επιθετικά, σκληρά, νταήδες για να αξίζουν τον σεβασμό. Που ξέρουν ότι έχουν φωνή, δικαιώματα και ανθρώπους στους οποίους μπορούν να στηριχθούν και ότι η ευθύνη για τη βία ανήκει σε εκείνον που την επιλέγει, ποτέ σε εκείνον που τη δέχεται.