Μην αφήνεις κανέναν να σου επιβάλει πώς θα γεννήσεις- Η πίεση για φυσικό τοκετό έχει ψυχικό κόστος

Από τη στιγμή που μένεις έγκυος, βομβαρδίζεσαι από παντού με το ίδιο, συγκεκριμένο αφήγημα. Στα μαθήματα ανώδυνου τοκετού, στο Instagram ακόμα και στο μαιευτήριο, ο «φυσικός, αδιαμεσολάβητος τοκετός» παρουσιάζεται ως το απόλυτο χρυσό πρότυπο. Σου λένε πως αν έχεις τη σωστή νοοτροπία, την κατάλληλη προετοιμασία και τον έλεγχο του σώματός σου, μπορείς να ζήσεις την απόλυτα ενδυναμωτική εμπειρία.

Τι γίνεται, όμως, όταν το σώμα ή οι συνθήκες έχουν άλλα σχέδια;

Μια αποκαλυπτική μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Reading, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Social Science and Medicine, έρχεται να βάλει τα πράγματα στη θέση τους καθώς αποκαλύπτει ότι αυτή η τεράστια πίεση για έναν «τέλειο, φυσικό τοκετό» αφήνει τις γυναίκες απροστάτευτες απέναντι στο ψυχολογικό τραύμα και το στρες, όταν η γέννα δεν εξελίσσεται όπως την περίμεναν.

Μητρότητα χωρίς φίλτρα: Όσα δεν λέμε για τις ψυχολογικές μεταπτώσεις μετά τη γέννα

Η επικεφαλής της έρευνας, Rebecca Matthews, τονίζει ότι το σύστημα «απογοητεύει» τις νέες μητέρες, πριν καν μπουν στην αίθουσα τοκετού: «Αυτές οι γυναίκες δεν προδόθηκαν από το σώμα τους. Προδόθηκαν από τα μηνύματα που δέχονταν καθ' όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τους. Το τραύμα της γέννας δεν ξεκινάει την ώρα του τοκετού. Ξεκινάει από την ιδεολογία που πουλάμε στις εγκύους. Για πρώτη φορά μπορούμε να εξηγήσουμε ακριβώς τι συμβαίνει, δείχνοντας πώς η κουλτούρα γύρω από τη γέννα δημιουργεί ένα άτυπο "ηθικό πρότυπο" για το τι σημαίνει καλή μητέρα και μετά τις αφήνει να κατηγορούν τον εαυτό τους όταν ο τοκετός δεν εξελίσσεται όπως τον είχαν φανταστεί».

Το σοκ της «αποτυχίας»

Η μελέτη- έρευνα έδειξε ότι οι περισσότερες γυναίκες εκτίθενται σε μια εξιδανικευμένη εκδοχή της γέννας, η οποία παρουσιάζεται ως κάτι που μπορείς να ελέγξεις απόλυτα, αρκεί να προσπαθήσεις αρκετά. Όταν, λοιπόν, ο τοκετός παίρνει άλλη τροπή – όπως συμβαίνει σε χιλιάδες γέννες καθημερινά – οι γυναίκες βιώνουν ένα άμεσο ψυχολογικό σοκ. Νιώθουν ότι απέτυχαν προσωπικά και ότι το ίδιο τους το σώμα τις πρόδωσε στην πιο σημαντική στιγμή της ζωής τους.

Ο τοκετός με καισαρική δεν σε κάνει λιγότερο γενναία ή λιγότερο μαμά

Καμία γέννα δεν είναι «ανώτερη» από την άλλη

Οι ερευνητές ζητούν τώρα ριζικές μεταρρυθμίσεις στον τρόπο που προετοιμάζουμε τις γυναίκες για τη μητρότητα. Ξεκαθαρίζουν ότι κανένα είδος τοκετού δεν πρέπει να προβάλλεται ως το «ιδανικό». Παράλληλα, τονίζουν την ανάγκη για ουσιαστική ψυχολογική υποστήριξη και screening των γυναικών μετά τη γέννα. Όπως καταλήγει η Matthews: «Αν δεν αλλάξουμε τον τρόπο που προετοιμάζουμε τις γυναίκες για τη γέννα, θα συνεχίσουμε να βλέπουμε τις ίδιες επώδυνες συνέπειες για τις μαμάδες και τα μωρά τους».

Τι συμβαίνει στην Ευρώπη: Ο διχασμός Βορρά και Νότου

Στην Ευρώπη, ο τρόπος τοκετού χωρίζεται ξεκάθαρα με βάση τη γεωγραφία και την κουλτούρα του συστήματος υγείας κάθε χώρας:

Ο σκανδιναβικός Βορράς (το μοντέλο του φυσιολογικού τοκετού): Χώρες όπως η Ισλανδία, η Ολλανδία και η Νορβηγία έχουν τα χαμηλότερα ποσοστά καισαρικών στην Ευρώπη (μόλις 15-17%). Εκεί, ο φυσιολογικός τοκετός με τη στήριξη μαιών είναι ο απόλυτος κανόνας και η ιατρική παρέμβαση γίνεται μόνο αν είναι απόλυτα αναγκαία. Σε αυτές τις χώρες, η κοινωνική πίεση να γεννήσει μια γυναίκα «φυσικά» είναι πολύ υψηλή.

Ο ευρωπαϊκός Νότος (το μοντέλο της καισαρικής): Στις χώρες της Μεσογείου και της Ανατολικής Ευρώπης (π.χ. Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία), τα ποσοστά καισαρικών εκτινάσσονται πάνω από το 45-50%, ξεπερνώντας κατά πολύ το «ιδανικό» 15% που προτείνει ο ΠΟΥ.

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και διεθνείς δημογραφικές μελέτες, η χώρα μας κατέχει σταθερά την πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση στις καισαρικές τομές. Οι γεννήσεις με καισαρική στην Ελλάδα αγγίζουν το 62,2% (καταγράφοντας συνεχή άνοδο, αφού το 2019 ήταν στο 57,8%). Δηλαδή, 6 στα 10 παιδιά στην Ελλάδα γεννιούνται με χειρουργείο.Σε μεγάλες ιδιωτικές κλινικές της χώρας, το ποσοστό αυτό αγγίζει ή και ξεπερνά το 70-73%, ακόμη και σε γυναίκες χαμηλού κινδύνου που θα μπορούσαν να γεννήσουν φυσιολογικά.

Οι βασικές αιτίες είναι η εκτεταμένη πρόκληση τοκετού (τεχνητοί πόνοι) πριν την ώρα του που συχνά καταλήγει σε καισαρική, η μαιευτική νοοτροπία «μια φορά καισαρική, πάντα καισαρική» (αν και διεθνώς ο VBAC - κολπικός τοκετός μετά από καισαρική- υποστηρίζεται ενεργά) και ο προγραμματισμός των τοκετών για λόγους ευκολίας. Προφανώς και δεν αναφερόμαστε σε καμία περίπτωση στις γυναίκες που χρειάστηκε να κάνουν καισαρική για καθαρά ιατρικούς λόγους. Η καισαρική τομή είναι ένα σωτήριο χειρουργείο που προστατεύει τη ζωή της μητέρας και του μωρού όταν προκύπτουν πραγματικές επιπλοκές. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η καισαρική παύει να είναι μια λύση έκτακτης ανάγκης και μετατρέπεται σε «ευκολία» ή βιομηχανοποιημένη διαδικασία. Όταν μια γυναίκα που επιθυμεί και μπορεί να γεννήσει φυσιολογικά, οδηγείται με έμμεσο τρόπο στο χειρουργείο (λόγω βιασύνης, πρόκλησης τοκετού ή λανθασμένης νοοτροπίας).

Ποιο όμως είναι το συμπέρασμα; Πώς είτε γεννήσεις στο νερό χωρίς κανένα παυσίπονο, είτε με προγραμματισμένη καισαρική, είτε με επισκληρίδιο μετά από ώρες προσπάθειας, είσαι το ίδιο σπουδαία. Το πώς θα φέρεις στον κόσμο το παιδί σου δεν ορίζει την αξία σου ως μητέρα και είναι μια απόφαση δική σου σε συνεννόηση με τον γιατρό σου.