Γιατί το Instagram μπλοκάρει περιεχόμενο για την εγκυμοσύνη και τη γυναικεία υγεία;

Πόσες φορές έχεις τύχει να δεις στα social media λέξεις όπως «seggs» αντί για «sex» ή παράξενα σύμβολα και emojis ανάμεσα σε λέξεις που αφορούν τη γυναικεία υγεία; Αν αναρωτιέσαι γιατί συμβαίνει αυτό, η απάντηση κρύβεται πίσω από τους αυστηρούς - και συχνά παράλογους - αλγόριθμους των μεγάλων πλατφορμών.

Το φαινόμενο της «ψηφιακής λογοκρισίας» παίρνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις, καθώς υπάρχουν καταγγελίες από επιχειρήσεις, δημιουργούς περιεχομένου και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της γυναικείας υγείας. Το παράδοξο είναι ότι πολλές από αυτές τις αναρτήσεις δεν προωθούν κάτι αμφιλεγόμενο. Μιλούν για την εγκυμοσύνη, τη γονιμότητα, την ενδομητρίωση, την ανατομία του γυναικείου σώματος και την πρόληψη του καρκίνου. Θέματα που μας αφορούν όλες.

Όταν, όμως, οι αλγόριθμοι των κοινωνικών δικτύων αναλαμβάνουν να αποφασίσουν τι είναι κατάλληλο για προβολή, φαίνεται πως δεν ξεχωρίζουν πάντα την ενημέρωση από το περιεχόμενο που παραβιάζει τους κανόνες τους. Και το αποτέλεσμα μπορεί να είναι πολύ πιο σοβαρό από μια διαφήμιση που δεν εγκρίθηκε καθώς πληροφορίες που ενδέχεται να βοηθήσουν μια γυναίκα να αναγνωρίσει ένα σύμπτωμα μπορεί να μη φτάσουν ποτέ σε εκείνη.

Εγκυμοσύνη & Φθινοπωρινές Λοιμώξεις: Πέρα από το Αντιγριπικό Εμβόλιο

Όταν ακόμη και η λέξη «εγκυμοσύνη» γίνεται εμπόδιο

Η ιστορία της Irene Breen, ιδιοκτήτριας εταιρείας με μαξιλάρια εγκυμοσύνης, είναι χαρακτηριστική. Τον Ιανουάριο του 2025, ενημερώθηκε ότι το Instagram κατέβαζε τις διαφημίσεις της. Αρχικά, δεν μπορούσε να καταλάβει τι ακριβώς ήταν αυτό που είχε προκαλέσει την απόρριψή τους. Ένα μαξιλάρι, άλλωστε, είναι ένα προϊόν που προσφέρει πρακτική υποστήριξη σε μια γυναίκα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της. Σύμφωνα με όσα περιέγραψε στο BBC, σε επικοινωνία της με τη Meta, την εταιρεία που έχει το Instagram και το Facebook, ενημερώθηκε ότι το πρόβλημα σχετιζόταν με τη λέξη «pregnancy», δηλαδή «εγκυμοσύνη».

Η επιχείρησή της αναγκάστηκε να αφαιρέσει τη συγκεκριμένη λέξη από την ιστοσελίδα της, ακόμη και από την ονομασία του προϊόντος και τις διευθύνσεις των ιστοσελίδων της. Παρά την άρση των περιορισμών, η ίδια ανέφερε ότι χρειάστηκαν περίπου δέκα μήνες επικοινωνίας με τη Meta, ενώ στο μεταξύ η επιχείρησή της είχε υποστεί σημαντική οικονομική ζημιά. Η Meta, από την πλευρά της, διευκρίνισε ότι ο ισχυρισμός πως η λέξη «εγκυμοσύνη» απαγορεύεται στις πλατφόρμες της είναι λανθασμένος. Όπως ανέφερε στο BBC, οι χρήστες μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα τη λέξη στις αναρτήσεις τους και να συζητούν θέματα σχετικά με την εγκυμοσύνη. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι οι περιορισμοί στις διαφημίσεις αποσκοπούν στην αποφυγή αρνητικών εμπειριών για χρήστες από διαφορετικές χώρες και πολιτισμικά περιβάλλοντα.

Η συγκεκριμένη υπόθεση, ωστόσο, αναδεικνύει ένα ουσιαστικό πρόβλημα: ακόμη κι αν μια πλατφόρμα δεν απαγορεύει επίσημα μια λέξη, τα αυτοματοποιημένα συστήματά της μπορεί να περιορίσουν περιεχόμενο που τη χρησιμοποιεί, ακόμη και όταν πρόκειται για ένα απολύτως καθημερινό προϊόν.

Οι δυσκολίες δεν αφορούν μόνο τις επιχειρήσεις που θέλουν να διαφημίσουν τα προϊόντα τους. Οργανώσεις που παρέχουν ενημέρωση για την υγεία των γυναικών καταγγέλλουν ότι αναρτήσεις τους αφαιρούνται, περιορίζονται ή εμφανίζονται πίσω από φίλτρα ευαίσθητου περιεχομένου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η βρετανική οργάνωση Eve Appeal, η οποία ενημερώνει το κοινό για τους γυναικολογικούς καρκίνους. Η διευθύνουσα σύμβουλός της, Athena Lamnisos, ανέφερε στο BBC ότι ακόμη και το hashtag #vaginalcancer, δηλαδή «καρκίνος του κόλπου», δεν εμφανιζόταν στο Instagram. Σε άλλη περίπτωση, η οργάνωση δημοσίευσε ένα διάγραμμα της ανατομίας του αιδοίου, με επεξηγηματικές σημειώσεις για τον καρκίνο του αιδοίου και τα σημάδια που πρέπει να προσέχουν οι γυναίκες, όπως αλλαγές στο δέρμα, εξογκώματα ή ασυνήθιστες αλλοιώσεις. Η ανάρτηση αφαιρέθηκε αρχικά. Η ένσταση της οργάνωσης απορρίφθηκε, ενώ έπειτα από αρκετές εβδομάδες η δημοσίευση επανεμφανίστηκε με την προειδοποίηση ευαίσθητου περιεχομένου. Το πρόβλημα είναι ότι τέτοιου είδους πληροφορίες δεν αφορούν απλώς μια συζήτηση για το γυναικείο σώμα. Μπορούν να βοηθήσουν μια γυναίκα να αναγνωρίσει ένα σύμπτωμα, να απευθυνθεί εγκαίρως στον γιατρό της και να αναζητήσει τις κατάλληλες εξετάσεις.

Όταν μια ενημερωτική ανάρτηση γίνεται δύσκολο να εντοπιστεί ή απαιτεί επιπλέον ενέργειες για να εμφανιστεί, υπάρχει ο κίνδυνος να χάσει μέρος του κοινού που θα μπορούσε να ωφεληθεί από αυτήν.

Υπερέμεση κύησης: Όταν η ναυτία της εγκυμοσύνης κρύβει σοβαρούς κινδύνους για σένα και το μωρό σου

Ενδομητρίωση, γονιμότητα και γυναικείο σώμα: Γιατί χρειάζεται να μιλάμε ανοιχτά

Ανάλογο περιστατικό περιέγραψε στο BBC η Deirdre O'Neill από την Hertility, εταιρεία που δραστηριοποιείται στον χώρο των εξετάσεων και της ενημέρωσης για τη γυναικεία αναπαραγωγική υγεία. Σύμφωνα με την ίδια, ένα βίντεο στο Facebook και το Instagram, στο οποίο μια γυναίκα περιέγραφε τον πόνο που βίωνε εξαιτίας της ενδομητρίωσης, αφαιρέθηκε από τη Meta και χαρακτηρίστηκε πολιτικό περιεχόμενο. Όπως εξήγησε, η γυναίκα δεν προωθούσε τις υπηρεσίες της εταιρείας ούτε αναφερόταν σε αυτήν. Απλώς μοιραζόταν την προσωπική της εμπειρία.

Η περίπτωση αναδεικνύει μια μεγαλύτερη δυσκολία: πώς μπορεί μια πλατφόρμα να ξεχωρίσει το περιεχόμενο που είναι πραγματικά ακατάλληλο από εκείνο που περιγράφει μια ιατρική κατάσταση, έναν πόνο ή μια εμπειρία που αξίζει να ακουστεί;

Η ενδομητρίωση, η υπογονιμότητα, οι διαταραχές της περιόδου και τα γυναικολογικά προβλήματα εξακολουθούν να συνοδεύονται συχνά από αμηχανία και παρανοήσεις. Για πολλές γυναίκες, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν έναν τρόπο να βρουν ανθρώπους με παρόμοιες εμπειρίες, να ενημερωθούν και να αισθανθούν ότι δεν είναι μόνες. Όταν, όμως, οι σχετικές αναρτήσεις περιορίζονται ή αφαιρούνται, δεν χάνεται μόνο η προβολή ενός δημιουργού. Περιορίζεται και η δυνατότητα των χρηστών να συναντήσουν πληροφορίες και προσωπικές μαρτυρίες που μπορεί να τους βοηθήσουν να κατανοήσουν καλύτερα το σώμα τους.

Τι είναι το shadowbanning και γιατί προκαλεί ανησυχία;

Ένας ακόμη όρος που βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης είναι το shadowbanning. Περιγράφει την κατάσταση κατά την οποία το περιεχόμενο ενός λογαριασμού φαίνεται να έχει περιορισμένη απήχηση ή να εμφανίζεται σε λιγότερους χρήστες, χωρίς να είναι πάντοτε σαφές αν και γιατί έχει επιβληθεί κάποιος περιορισμός. Η καμπάνια CensHERship, η οποία παρακολουθεί καταγγελίες για περιορισμούς στο περιεχόμενο που αφορά τη γυναικεία υγεία, πραγματοποίησε έρευνα σε σχεδόν 200 δημιουργούς περιεχομένου, επαγγελματίες υγείας, επιχειρήσεις, φιλανθρωπικές οργανώσεις και εκπαιδευτικούς. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσίασε, το 96% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι είχε βιώσει κάποια μορφή περιορισμού. Η ίδια οργάνωση ανέφερε επίσης ότι το ποσοστό των ερωτηθέντων που άρχισαν να αυτολογοκρίνονται εξαιτίας αυτών των περιορισμών αυξήθηκε από 53% το 2025 σε 65% το 2026.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ορισμένοι δημιουργοί αποφεύγουν συγκεκριμένες λέξεις, αντικαθιστούν όρους όπως «σεξ» με υπαινικτικές εκφράσεις ή σύμβολα και επιλέγουν να μη δημοσιεύουν ορισμένα θέματα καθόλου, φοβούμενοι ότι το περιεχόμενό τους θα αφαιρεθεί ή δεν θα φτάσει στο κοινό τους.

Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: όσο περισσότεροι άνθρωποι φοβούνται να μιλήσουν ανοιχτά για τη γυναικεία υγεία, τόσο δυσκολότερο γίνεται να αντιμετωπιστούν η ντροπή, τα ταμπού και η ελλιπής ενημέρωση που εξακολουθούν να περιβάλλουν πολλά σχετικά ζητήματα.

Φταίνε οι αλγόριθμοι;

Η ψηφιακή εγκληματολόγος Δρ Carolina Are, η οποία μελετά την εποπτεία περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εξήγησε στο BBC ότι οι πλατφόρμες χρησιμοποιούν συχνά τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίζουν αναρτήσεις που ενδέχεται να παραβιάζουν τους κανόνες τους. Η αυτοματοποίηση μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο του τεράστιου όγκου περιεχομένου που δημοσιεύεται καθημερινά. Δεν είναι, όμως, αλάνθαστη. Ένα σύστημα μπορεί να μπερδέψει ένα ανατομικό διάγραμμα με σεξουαλικό περιεχόμενο ή να αντιμετωπίσει μια συζήτηση για ένα γυναικολογικό πρόβλημα ως κάτι που πρέπει να περιοριστεί.

Επιπλέον, όταν μια απόφαση λαμβάνεται αυτοματοποιημένα και η ενημέρωση που λαμβάνει ο χρήστης είναι γενική, η διαδικασία αμφισβήτησής της μπορεί να γίνει δύσκολη και χρονοβόρα.

Η Meta δήλωσε στο BBC ότι επιτρέπει περιεχόμενο σχετικό με τη γυναικεία υγεία και ότι βρίσκεται σε διαβούλευση με οργανώσεις του χώρου, με στόχο τη βελτίωση των συστημάτων της. Αντίστοιχα, το TikTok ανέφερε ότι ορισμένες αναρτήσεις δεν είναι επιλέξιμες για προώθηση στη ροή «Για εσάς», υποστηρίζοντας ότι ενημερώνει τους δημιουργούς και τους δίνει τη δυνατότητα να υποβάλουν ένσταση.

Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: αρκεί να επιτρέπεται θεωρητικά μια συζήτηση, όταν στην πράξη οι αναρτήσεις που την αφορούν μπορεί να αφαιρούνται, να περιορίζονται ή να μην προσεγγίζουν το κοινό στο οποίο απευθύνονται;

«Δεν χρειάζεται να μη φοβάσαι»: Γιατί η πρόληψη για τον καρκίνο του μαστού είναι και πράξη θάρρους

Όταν η σιωπή γύρω από τη γυναικεία υγεία αναπαράγεται online

Για χρόνια, ζητήματα όπως η περίοδος, η εμμηνόπαυση, η γονιμότητα, η σεξουαλική υγεία και οι γυναικολογικές παθήσεις δεν συζητούνταν πάντα ανοιχτά. Πολλές γυναίκες μεγάλωσαν μαθαίνοντας να αντιμετωπίζουν αυτές τις εμπειρίες ως κάτι προσωπικό, για το οποίο δεν έπρεπε να μιλούν δημόσια. Πόσες φορές δεν έκρυψες βιαστικά τη σερβιέτα στο χέρι σου πηγαίνοντας στην τουαλέτα του γραφείου; 'Η πόσες φορές δεν υπέφερες σιωπηλά από τις ορμονικές διαταραχές προσποιούμενη ότι "όλα είναι μια χαρά";

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδωσαν τη δυνατότητα σε πολλές γυναίκες να σπάσουν τη σιωπή, να μοιραστούν τις εμπειρίες τους και να βρουν αξιόπιστη ενημέρωση. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ανάρτηση είναι σωστή ή ότι δεν χρειάζεται έλεγχος της παραπληροφόρησης. Σημαίνει, όμως, ότι η εποπτεία πρέπει να μπορεί να ξεχωρίζει την επιβλαβή πληροφορία από την τεκμηριωμένη ενημέρωση.

Γιατί όταν μια διαφήμιση για ένα μαξιλάρι εγκυμοσύνης απορρίπτεται ή ένα διάγραμμα ανατομίας κρύβεται πίσω από προειδοποιήσεις, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις και τους δημιουργούς περιεχομένου. Αφορά και τις γυναίκες που αναζητούν απαντήσεις για την υγεία τους.

Η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στην προστασία των χρηστών. Για να το πετύχει, όμως, χρειάζεται να εφαρμόζει τους κανόνες της με συνέπεια, να εξηγεί τις αποφάσεις της και να προσφέρει αποτελεσματικούς τρόπους επανεξέτασης όταν κάνει λάθος.

Δεν μπορεί το 2026 η γυναικεία υγεία να θεωρείται ακατάλληλο περιεχόμενο. Και η ενημέρωση για το σώμα μας δεν θα έπρεπε να μετατρέπεται σε μια διαρκή προσπάθεια να βρούμε τις σωστές λέξεις ώστε να μας επιτρέπεται να μιλήσουμε γι' αυτό.