«Κοίτα με»: Η Καλλιόπη Χαραλάμπους μάς θυμίζει γιατί πρέπει να ακούμε περισσότερο τα παιδιά

Πόσες φορές έχουμε ακούσει ένα παιδί να μας λέει «Κοίτα με»; Μια φράση τόσο απλή, που όμως κρύβει πίσω της μια βαθύτερη ανάγκη: να γίνει ορατό, να ακουστεί και να νιώσει ότι κάποιος το προσέχει πραγματικά. Σε μια καθημερινότητα γεμάτη οθόνες, ειδοποιήσεις και εικόνες που εναλλάσσονται με ταχύτητα, η ουσιαστική προσοχή μοιάζει συχνά με πολυτέλεια. Κι όμως, για τα παιδιά και τους εφήβους μπορεί να σημαίνει πολλά περισσότερα από όσα φανταζόμαστε.

Αυτή την ανάγκη έρχεται να αναδείξει το Παιδικό & Εφηβικό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας 2026 powered by ΔΕΗ που επιστρέφει από τις 9 έως τις 15 Νοεμβρίου, γεμίζοντας διαφορετικούς χώρους της πόλης με κινηματογραφικές ιστορίες, δημιουργικές δράσεις και εμπειρίες για μικρούς και μεγάλους.

Με αφορμή τη φετινή διοργάνωση, συζητήσαμε με την Καλλιόπη Χαραλάμπους, τη γυναίκα πίσω από τον θεσμό, για τη σημασία του να ακούμε πραγματικά τα παιδιά, τον ρόλο του κινηματογράφου στην κατανόηση των συναισθημάτων τους και τη δική της διαδρομή από μια προσωπική ιδέα στη δημιουργία ενός φεστιβάλ που δίνει στα παιδιά τον πρώτο λόγο.

Το φετινό φεστιβάλ έχει ως κεντρικό μότο τη φράση «Κοίτα με», που εκφράζει την ανάγκη των παιδιών να ακουστούν και να γίνουν ορατά. Τι σε οδήγησε σε αυτή την επιλογή και ποιο μήνυμα θέλεις να μεταφέρεις;

Η φράση «Μπαμπά, κοίτα με» από την ταινία της Βούλας Σταμπέλου μάς έκανε να σκεφτούμε προς αυτή την κατεύθυνση και να αποτυπώσουμε στο κεντρικό μας μότο την ανάγκη των παιδιών να τραβήξουν την προσοχή των μεγαλύτερων. Καθώς μεγαλώνουν, κάποιες φορές αυτή η ανάγκη μπορεί να τα οδηγήσει και σε λανθασμένες επιλογές.

Όπως και στις ταινίες μας, τα παιδιά ψάχνονται, ερωτεύονται, ανακαλύπτουν, θυμώνουν, κάνουν βλακείες, φοβούνται, θέλουν να φύγουν, αψηφούν τον κίνδυνο. Θέλουν να τα αφήσουμε ήσυχα και, ταυτόχρονα, θέλουν κάποιος να τα προσέξει.

Το «Κοίτα με» αποτυπώνει παράλληλα και μια πραγματικότητα: όλοι μας κοιτάμε πολύ, αλλά συχνά για ελάχιστο χρόνο. Αν, όμως, σταματήσουμε για λίγο και κοιτάξουμε πραγματικά, θα εκπλαγούμε.

Στο φεστιβάλ, το πιο όμορφο με μια αίθουσα γεμάτη παιδιά και εφήβους είναι ακριβώς αυτό: για λίγη ώρα αφήνουμε τις δικές μας οθόνες, τα δικά μας είδωλα και τους αντικατοπτρισμούς μας και κοιτάμε όλοι προς την ίδια κατεύθυνση.

5 τρόποι να μεγαλώσεις ένα παιδί που έχει τη δική του άποψη & δεν επηρεάζεται εύκολα από τους άλλους

Ζούμε στην εποχή της εικόνας και του ατελείωτου scrolling. Πιστεύεις ότι τα παιδιά και οι έφηβοι σήμερα έχουν μεγαλύτερη ανάγκη να τους βλέπουμε ή να τους ακούμε πραγματικά;

Η σημερινή νέα γενιά μεγαλώνει σε ένα καθεστώς συνεχούς καταγραφής, η οποία είναι και αμφίδρομη: παρακολουθεί τα πάντα γύρω της, ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται στο μικροσκόπιο ολόκληρου του περίγυρού της, φιλικού, οικογενειακού, σχολικού και κοινωνικού.

Στην εποχή του συνεχούς αντιπερισπασμού και της διάσπασης της προσοχής, πόσο εύκολο είναι να ακούσουμε και να δούμε πραγματικά τα παιδιά μας;

Κάθε παιδί, όμως, έχει ανάγκη να το δουν, να το καταλάβουν και να το αποδεχτούν.

Τι μπορεί να προσφέρει μια κινηματογραφική ταινία σε ένα παιδί ή έναν έφηβο που δεν μπορεί να του προσφέρει ένα σύντομο βίντεο στο TikTok ή στο Instagram;

Όλα χρειάζονται. Είμαι αντίθετη στη δαιμονοποίηση των πλατφορμών, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της τεχνολογίας και πιστεύω ότι οι οριζόντιες απαγορεύσεις δεν έχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα.

Ο κινηματογράφος μπορεί να λειτουργήσει ως αντίδοτο στο scrolling. Στο σινεμά δεν ρίχνουμε φευγαλέες ματιές, αλλά κοιτάζουμε πραγματικά.

Στη μεγάλη οθόνη συναντάμε ήρωες και ζωές έξω από τη φούσκα του κινητού μας, το οποίο μπορεί να μας παρουσιάζει διαρκώς μόνο γνώριμα θέματα. Στο σινεμά γνωρίζουμε χαρακτήρες που μπορεί να μη μας μοιάζουν, να μην τους καταλαβαίνουμε και να ζουν σε συνθήκες άγνωστες σε εμάς.

Αυτή είναι η γοητεία του κινηματογράφου και ο λόγος για τον οποίο μια ταινία μπορεί να μας κάνει να τη σκεφτόμαστε για καιρό.

Επιπλέον, μας δίνει την ευκαιρία να συζητήσουμε για την ίδια την ταινία, τις συνθήκες και τα συναισθήματα που αναδεικνύει. Μια συζήτηση που ενδέχεται να ξεκινήσουν και τα ίδια τα παιδιά, προσπαθώντας να εκφράσουν τις σκέψεις και τις ανησυχίες τους, αλλά και όλα όσα δυσκολεύονται να κατανοήσουν γύρω τους.

Winnie-the-Pooh: Γιατί συνεχίζει να προσφέρει παρηγοριά σε παιδιά και γονείς, 100 χρόνια μετά;

Πιστεύεις ότι ο κινηματογράφος μπορεί να βοηθήσει τους νέους να κατανοήσουν καλύτερα συναισθήματα όπως η μοναξιά και η ανασφάλεια, αλλά και ζητήματα όπως η διαφορετικότητα και η ανάγκη αποδοχής;

Η επαφή μας με ένα έργο τέχνης, όπως, για παράδειγμα, με ένα λογοτεχνικό κείμενο, μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Είναι μια θεραπευτική διαδικασία.

Η συνάντηση με την τέχνη αποτελεί μια ψυχική μετακίνηση και ο κινηματογράφος, ειδικότερα, με την επιδραστικότητα και την αμεσότητά του, μπορεί να βοηθήσει τους νέους να κατανοήσουν τα συναισθήματά τους, ιδιαίτερα όταν στη μεγάλη οθόνη παρακολουθούν ιστορίες συνομηλίκων τους.

Ένα φεστιβάλ ανοιχτό σε όλα τα παιδιά

Φέτος το φεστιβάλ απλώνεται σε περισσότερες περιοχές της Αθήνας. Πόσο σημαντικό είναι για εσένα να φτάνει ο κινηματογράφος σε περισσότερα παιδιά και οικογένειες;

Είναι βασικός μας στόχος να υπάρχει πρόσβαση, τόσο γεωγραφική όσο και ουσιαστική.

Θέλουμε να μπορούν να παρακολουθούν ταινίες και παιδιά με αναπηρία. Γι' αυτόν τον λόγο, μεγάλο μέρος του προγράμματός μας προβάλλεται με τη χρήση εργαλείων προσβασιμότητας, ενώ όλο και περισσότεροι προσβάσιμοι χώροι προστίθενται στους κινηματογράφους που φιλοξενούν το φεστιβάλ.

Μέσα από συνεργασίες επιδιώκουμε και καταφέρνουμε να διοργανώνουμε προβολές και εκτός Αττικής, ενώ μέσω της ψηφιακής μας πλατφόρμας μπορούμε, κατά την περίοδο των γιορτών, να παρουσιάζουμε μέρος του προγράμματός μας σε όλη την Ελλάδα.

Εξίσου σημαντικό για εμάς είναι να μπορούν παιδιά από απομακρυσμένες περιοχές, όπου δεν υπάρχουν κινηματογραφικές αίθουσες, να έρθουν στην Αθήνα και να ζήσουν αυτή την εμπειρία μαζί με τους συνομηλίκους τους.

Γι' αυτό, από το 2018, προσκαλούμε μαθητές από απομακρυσμένες περιοχές της χώρας στην Αθήνα και τους φιλοξενούμε, ώστε να απολαύσουν την εμπειρία ενός φεστιβάλ, παρακολουθώντας ταινίες και συμμετέχοντας σε δράσεις.

Φέτος, περιμένουμε με χαρά παιδιά από το Σουφλί.

1 στους 4 εφήβους θέλει να γίνει influencer: Τα επαγγέλματα που ονειρεύεται η Gen Z

Τι αξίζει να δεις στο φετινό φεστιβάλ

Από τις 9 έως τις 15 Νοεμβρίου, το φεστιβάλ θα φιλοξενήσει προβολές και δράσεις σε διαφορετικούς χώρους της πόλης. Τι θα ξεχώριζες από το φετινό πρόγραμμα και ποια εμπειρία θα πρότεινες σε κάποιον που το επισκέπτεται για πρώτη φορά;

Δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσουμε κάτι, αλλά σίγουρα θα προτείναμε στα μικρότερα παιδιά την εμπειρία της Ζωντανής Μεταγλώττισης. Είναι μια δράση που τα ενθουσιάζει.

Πρόκειται για ταινίες μικρού μήκους που, αντί να έχουν την καθιερωμένη ηχογραφημένη μεταγλώττιση, παρουσιάζονται με ζωντανή ερμηνεία, καθώς ηθοποιοί βρίσκονται επί σκηνής και υποδύονται τους ήρωες.

Επίσης, για παιδιά με προβλήματα όρασης θα υπάρχει ακουστική περιγραφή επιλεγμένων ταινιών μικρού μήκους, ώστε να μπορούμε όλοι μαζί να απολαμβάνουμε την εμπειρία του κινηματογράφου!

Όσο για τις ταινίες, τι να πρωτοπούμε; Φέτος έχουμε ένα αφιέρωμα στις ταινίες animation του Τιμ Μπάρτον. Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, να προτείνουμε έστω μία ταινία για κάθε ηλικία, κάτι σχεδόν αδύνατον!

Κάθε οικογένεια μπορεί, πέρα από τα ηλικιακά κριτήρια, να επιλέξει μια ταινία που την ενδιαφέρει ιδιαίτερα, μέσα από την πλούσια και επίκαιρη θεματολογία του προγράμματός μας.

Ενδεικτικά, θα αναφέραμε τις εξής επιλογές:

«Μικρά για τα μικρά» (3+ ετών): Μια συλλογή ταινιών μικρού μήκους, χωρίς διαλόγους, κατάλληλη για παιδιά μικρής ηλικίας.

«Lucy Lost» (8+ ετών): Ένα τρυφερό animation για τη Λούσι, ένα κορίτσι με λευκά μαλλιά, που με τη βοήθεια της φανταστικής της φίλης, Μίλι, αναζητά την αλήθεια για τον εαυτό της και την ιστορία της.

«Beef» (13+ ετών): Ένα κορίτσι ανακαλύπτει την ταυτότητά του και βρίσκει τον δρόμο του μέσα από το freestyle, μετά την απώλεια του πατέρα του. Μάλιστα, η πρωταγωνίστρια θα βρίσκεται κοντά μας για να συνομιλήσει με τους θεατές!

Φέτος έχουμε επίσης τη χαρά να φιλοξενούμε στο πρόγραμμά μας τρεις ελληνικές ταινίες μεγάλου μήκους που αξίζει να δουν όλοι: το «Κοίτα Με» της Μυρσίνης Αριστείδου, το «Bugboy» του Λουκά Παλαιοκρασά και τη «Σταχομαζώχτρα» του Παναγιώτη Ράππα, μια ταινία κινουμένων σχεδίων βασισμένη στο ομώνυμο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

Από μια προσωπική εμπειρία στη δημιουργία του φεστιβάλ

Ως εμπνεύστρια του θεσμού, πώς γεννήθηκε η ιδέα για τη δημιουργία ενός διεθνούς κινηματογραφικού φεστιβάλ αφιερωμένου στα παιδιά και τους εφήβους; Υπήρξε κάποια προσωπική εμπειρία που σε ώθησε να κάνεις αυτή την ιδέα πραγματικότητα;

Δεν γνώριζα ότι υπάρχει τόσος πλούτος στην παγκόσμια κινηματογραφική παραγωγή για παιδιά και νέους. Γνώριζα μόνο αυτό που αποκαλούμε «παιδικές ταινίες», οι οποίες προέρχονται κυρίως από τα μεγάλα αμερικανικά στούντιο.

Μέχρι που έγινα μαμά και ήρθα σε επαφή με ένα αντίστοιχο φεστιβάλ στη Νέα Υόρκη. Τότε ένιωσα αμέσως ότι κάτι τέτοιο έλειπε από την Αθήνα. Και δεν διαψεύστηκα.

«Έχω γίνει λιγότερο διδακτική»

Μέσα από την επαφή σου με παιδιά και εφήβους όλα αυτά τα χρόνια, ποιο είναι το σημαντικότερο πράγμα που έχεις μάθει από εκείνους; Πόσο έχει αλλάξει αυτή η εμπειρία τον τρόπο με τον οποίο βλέπεις τον κόσμο;

Ως εκπαιδευτικός αρχικά και, στη συνέχεια, στην επαγγελματική μου ζωή, είχα πάντα επαφή με τα παιδιά και τους νέους. Η εμπειρία του φεστιβάλ, όμως, με βοηθά να καλλιεργώ άλλες πλευρές του εαυτού μου. Έχω γίνει λιγότερο διδακτική.

Στο φεστιβάλ υπάρχουν ολόκληρες ενότητες τις οποίες εμπιστευόμαστε στα παιδιά: επιλέγουν ταινίες του προγράμματος, τις αξιολογούν και απονέμουν βραβεία, γίνονται ρεπόρτερ της διοργάνωσης και μεταφέρουν στο κοινό τη γιορτή μέσα από τα δικά τους μάτια.

Εν ολίγοις, όλη η ομάδα μαθαίνει να ακούει περισσότερο και να βλέπει τον κόσμο μέσα από τα μάτια των παιδιών.