Πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για την εικόνα του σώματος στην εποχή του Ozempic

Για λίγο είχαμε την αίσθηση ότι κάτι αλλάζει. Ότι το body positivity, η αποδοχή της διαφορετικότητας και η ιδέα πως όλα τα σώματα αξίζουν σεβασμό είχαν αρχίσει είχαν αρχίσει να κερδίζουν παραγματικό χώρο – όχι μόνο στα λόγια, αλλά και στις εικόνες που μας περιβάλλουν.

Κι όμως, η εικόνα που εξακολουθεί να προβάλλεται στα social media και στη showbiz δείχνει πως κάνουμε βήματα προς τα πίσω. Ξαφνικά, το βλέμμα μας πέφτει παντού σε διάσημες φιγούρες που «μικραίνουν» σχεδόν από τη μία μέρα στην άλλη, σε τίτλους για θεαματικές μεταμορφώσεις με τη χρήση φαρμάκων όπως το Ozempic που υπόσχονται γρήγορα αποτελέσματα. Την ίδια στιγμή, ακόμη και σε παιδικές ταινίες ή σειρές προβάλλονται όλο και πιο εύθραυστα, εξιδανικευμένα σώματα.

Τα παιδιά μεγαλώνουν μέσα σε αυτό το οπτικό «μπαράζ». Βλέπουν, συγκρίνουν, εσωτερικεύουν. Και όσο κι αν θα θέλαμε να τα προστατεύσουμε από κάθε επιρροή, το μήνυμα περνά ύπουλα: για να αξίζεις, πρέπει να ταιριάξεις στο πρότυπο που πουλάει σήμερα.

Γιατί αυτό το μήνυμα είναι επικίνδυνο για παιδιά και εφήβους

Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε μη ρεαλιστικά πρότυπα σώματος καλλιεργεί δυσαρέσκεια για την εικόνα μας. Ειδικά σε παιδιά και εφήβους, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πρώιμες δίαιτες, ενοχές γύρω από το φαγητό και εμμονή με το βάρος - παράγοντες που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο διατροφικών διαταραχών.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι βλέπουν, αλλά και το πώς το ερμηνεύουν: ότι η επιτυχία, η αποδοχή και η ομορφιά περνούν μέσα από ένα συγκεκριμένο νούμερο στη ζυγαριά.

Τι μπορούμε να κάνουμε ως γονείς (πρακτικά, όχι θεωρητικά)

Ανοίγουμε τη συζήτηση – δεν κάνουμε πως δεν βλέπουμε

Αν το παιδί σχολιάσει: «Πόσο αδυνάτισε αυτή!» μην το κόψετε απότομα. Ζητάμε να μάθουμε ρωτώντας «τι σου έκανε εντύπωση; Πώς σε κάνει να νιώθεις αυτό;». Η συζήτηση προστατεύει περισσότερο από τη σιωπή.

Μιλάμε για το σώμα με όρους λειτουργίας, όχι εμφάνισης

Ας προσέξουμε τις μικρές, καθημερινές φράσεις που μας ξεφεύγουν ακόμα και άθελά μας. Πολλές φορές, χωρίς κακή πρόθεση, μιλάμε για το σώμα μέσα από το πρίσμα της εμφάνισης — σαν να είναι κάτι που πρέπει να “αναδείξουμε” πριν αλλάξει. Εκεί είναι που αξίζει να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αλλάξουμε οπτική.

Μπορούμε, για παράδειγμα, να μετατρέψουμε τη στιγμή του ντυσίματος από έλεγχο εικόνας σε στιγμή φροντίδας: να ρωτήσουμε αν το ρούχο είναι άνετο, αν νιώθουν ο εαυτός τους μέσα σε αυτό, αν μπορούν να κινηθούν, να παίξουν, να γελάσουν χωρίς να σκέφτονται πώς δείχνουν. Όταν εμείς δίνουμε προτεραιότητα στο πώς νιώθει το σώμα και όχι στο πώς φαίνεται, μαθαίνουμε στα παιδιά - σιωπηλά αλλά σταθερά - ότι η άνεση, η ελευθερία και η αυθεντικότητα αξίζουν περισσότερο από την «τέλεια εικόνα».

Αποδομούμε αυτό που βλέπουν στα social

Εξηγούμε απλά ότι:

• οι φωτογραφίες έχουν φίλτρα,
• τα σώματα προβάλλονται επιλεκτικά,
• πολλές εικόνες δεν δείχνουν τι κρύβεται από πίσω (κούραση, δίαιτες, πίεση).

Όχι για να τους τη ...σπάσουμε ή να μετριάσουμε τον ενθουσιασμό τους ( κρυφό ή φανερό) αλλά για να τους δώσουμε το κίνητρο να φιλτράρουν αυτό που βλέπουν.

Μιλάμε ειλικρινά για τα φάρμακα αδυνατίσματος

Αν το παιδί μάς ρωτήσει για φάρμακα όπως το Ozempic, οι ειδικοί προτείνουν να προσεγγίσουμε το θέμα με ειλικρίνεια αλλά και με ήρεμο τόνο. Εξηγούμε ότι υπάρχουν φάρμακα που χορηγούνται μόνο για συγκεκριμένα προβλήματα υγείας σε ενήλικες, όπως ο διαβήτης, και ότι δεν είναι σχεδιασμένα για να αλλάξουν την εμφάνιση. Τονίστε ότι αυτά τα φάρμακα δεν είναι ασφαλή για παιδιά ή εφήβους και ότι η χρήση τους για αδυνάτισμα μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες μακροπρόθεσμα. Μπορείτε να συμπληρώσετε ότι, ανεξαρτήτως φαρμάκων ή δίαιτας, κανένα χάπι ή μέθοδος δεν μπορεί να διδάξει σε κάποιον να αγαπήσει ή να αποδεχτεί το σώμα του. Το σημαντικό είναι να χτίζουμε μαζί συνήθειες που φροντίζουν την υγεία - ισορροπημένη διατροφή, άσκηση, ξεκούραση - και να δείχνουμε στο παιδί ότι η αξία του δεν εξαρτάται από την εμφάνιση ή το βάρος του ( δύσκολο αλλά όχι ακατόρθωτο αν η προσπάθεια ξεκινήσει από μικρή ηλικία).

Προσέχουμε πώς μιλάμε εμείς για το δικό μας σώμα

Τα παιδιά ακούν:

«Πάχυνα».
«Πρέπει να κάνω δίαιτα».
«Πώς έγινα έτσι».

Ακόμα κι αν δεν τους το λέμε άμεσα, το απορροφούν.Το πιο δυνατό μάθημα είναι το παράδειγμα.

Σημάδια που αξίζει να μας κινητοποιήσουν

Χωρίς πανικό, αλλά με προσοχή παρατηρούμε αν το παιδί

• αποφεύγει ή παραλείπει γεύματα συστηματικά,
• έχει εμμονή με θερμίδες ή “καλά/κακά” τρόφιμα
• έχει έντονη ανησυχία για το σώμα
• έχει απότομες αλλαγές στη διάθεση
• κάνει υπερβολική άσκηση

Αν κάτι μας ανησυχήσει, μια ήρεμη συζήτηση και η καθοδήγηση από ειδικό μπορούν να κάνουν τεράστια διαφορά όσο πιο νωρίς γίνει η παρέμβαση.

Το πιο σημαντικό μήνυμα που μπορούμε να δώσουμε στο παιδί

Σε έναν κόσμο που προβάλλει διαρκώς το μήνυμα ότι η αξία συνδέεται με το βάρος και την εμφάνιση, η δική μας φωνή μπορεί να γίνει το αντίβαρο: «Η αξία σου δεν μετριέται στη ζυγαριά. Να είσαι ο εαυτός σου - και αυτό είναι αρκετό».