Δεν υπάρχει «Planet B» για τα παιδιά μας: Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος απειλεί το μέλλον τους

Αν το καλοσκεφτείς, ζούμε σε μια εποχή με σπουδαία επιτεύγματα. Ένα παιδί που γεννιέται σήμερα έχει τις περισσότερες πιθανότητες από ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας να σβήσει τα 5 του κεράκια. Χάρη στην πρόοδο της ιατρικής, οι θάνατοι στις μικρές ηλικίες έχουν μειωθεί σχεδόν κατά 60% τα τελευταία 50 χρόνια. Κι όμως, αυτή η τεράστια νίκη της επιστήμης κινδυνεύει τώρα να ανατραπεί από έναν βουβό, αλλά πανίσχυρο εχθρό: την κλιματική αλλαγή και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος.

Η παγκόσμια κλιματική κρίση δεν είναι ένα μακρινό σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Είναι εδώ, είναι επείγουσα και υπονομεύει τα πιο θεμελιώδη δικαιώματα των παιδιών: το δικαίωμα στη ζωή, στην υγεία και σε έναν βιώσιμο κόσμο.

Aγαπάς τον πλανήτη; Απόδειξη! Ο δεκάλογος ενός eco girl

Μια αόρατη απειλή μέσα στην καθημερινότητά τους

Ίσως πιστεύεις ότι οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι αφορούν μόνο τις μεγάλες βιομηχανικές ζώνες, όμως η αλήθεια είναι πολύ πιο ανησυχητική. Τα παιδιά, από τη στιγμή που έρχονται στον κόσμο, έρχονται αντιμέτωπα με μολυσμένο αέρα, νερό και τρόφιμα αλλά και με την έκθεση σε τοξικές χημικές ουσίες που κρύβονται ακόμα και σε καθημερινά προϊόντα μέσα στο ίδιο μας το σπίτι ή το σχολείο.

Σύμφωνα με την Unisef, το 26% των θανάτων σε παιδιά κάτω των πέντε ετών θα μπορούσε να προληφθεί αν απλώς αντιμετωπίζαμε τους περιβαλλοντικούς κινδύνους.

Οι αριθμοί προβληματίζουν ( ίσως όχι όσο θα έπρεπε):

• 300 εκατομμύρια παιδιά παγκοσμίως ζουν σε περιοχές όπου ο αέρας είναι τοξικός (με επίπεδα ρύπανσης έξι ή και περισσότερες φορές υψηλότερα από τις διεθνείς οδηγίες).
• 1 στα 3 παιδιά (σχεδόν 800 εκατομμύρια παγκοσμίως) παρουσιάζει επικίνδυνα υψηλά επίπεδα μολύβδου στο αίμα του.

Από τις λοιμώξεις, στις χρόνιες παθήσεις

Ενώ παλαιότερα οι μεγαλύτερες απειλές για τα παιδιά ήταν οι μεταδοτικές ασθένειες, σήμερα το σκηνικό έχει αλλάξει δραματικά. Η αύξηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, των ηλεκτρονικών αποβλήτων και των χημικών έχει φέρει μια κατακόρυφη άνοδο σε μη μεταδοτικές, χρόνιες παθήσεις.

Το άσθμα, ο διαβήτης, η παχυσαρκία, οι νευροαναπτυξιακές διαταραχές (όπως η ΔΕΠΥ) και ο παιδικός καρκίνος συνδέονται πλέον άμεσα με το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν οι νέες γενιές.

Το σώμα και το μυαλό των παιδιών είναι ευάλωτα και αναπτύσσονται συνεχώς. Όταν έρχονται αντιμέτωπα με ακραία καιρικά φαινόμενα - όπως οι πλημμύρες και οι πυρκαγιές που καταστρέφουν υποδομές- ή με πιο «αργές» αλλά καταστροφικές απειλές, όπως η ξηρασία και η εξάπλωση νέων ιογενών και βακτηριακών ασθενειών, οι επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική τους υγεία είναι συχνά μη αναστρέψιμες.

Αυτή η σιωπηλή κρίση δεν κάνει διακρίσεις, όμως τιμωρεί πιο σκληρά τους πιο ευάλωτους. Είναι χαρακτηριστικό ότι σχεδόν το 92% των θανάτων παιδιών που σχετίζονται με τη ρύπανση σημειώνεται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

3 αποτελεσματικοί τρόποι να προστατεύσεις τους ωκεανούς

Ατμοσφαιρική ρύπανση και πρόωροι θάνατοι

Και μην νομίζεις ότι όλα αυτά συμβαίνουν κάπου μακριά, σε αναπτυσσόμενες χώρες. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος χτυπάει καμπανάκι και για την Ευρώπη: η ατμοσφαιρική ρύπανση στις ευρωπαϊκές πόλεις ευθύνεται για πάνω από 1.200 πρόωρους θανάτους παιδιών κάθε χρόνο, ενώ τα "αιώνια χημικά" (PFAS) που κρύβονται σε καθημερινά προϊόντα και συσκευασίες, περνούν από τη μητέρα στο έμβρυο, επηρεάζοντας την ανάπτυξή του πριν καν γεννηθεί. Παράλληλα, οι ακραίοι καύσωνες που ζούμε πλέον κάθε καλοκαίρι στην Ελλάδα αποτελούν τεράστιο κίνδυνο για τα μωρά καθώς δεν μπορούν να ρυθμίσουν εύκολα τη θερμοκρασία του σώματός τους τόσο αποτελεσματικά όσο οι ενήλικες, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν άμεσα από θερμική καταπόνηση και αφυδάτωση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Στην Ευρώπη γίνεται επίσης, τεράστια συζήτηση για τα PFAS, τα χημικά που βρίσκονται σε αδιάβροχα ρούχα, αντικολλητικά τηγάνια και συσκευασίες fast food. Μελέτες δείχνουν ότι σχεδόν όλα τα παιδιά στην Ευρώπη έχουν ανιχνεύσιμα επίπεδα αυτών των τοξικών ουσιών στο αίμα τους, οι οποίες περνούν από την έγκυο στο έμβρυο και επηρεάζουν το ορμονικό τους σύστημα. Και φυσικά υπέρχει η ρύπανση στα σχολεία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για την Ευρώπη ( WHO/Europe), να τονίζει ότι η κακή ποιότητα του αέρα μέσα στις σχολικές αίθουσες (λόγω κακού αερισμού, υλικών κατασκευής ή χημικών καθαριστικών) συνδέεται άμεσα με τη μείωση της συγκέντρωσης των παιδιών και την έξαρση αλλεργιών.

«Περιβάλλον μου χίλια συγνώμη, αλλά υπόσχομαι να αλλάξω»

Η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος δεν είναι απλώς μια ευκαιρία για να ανεβάσουμε ένα "green" story στα social media. Είναι το καμπανάκι που μας υπενθυμίζει ότι για να εξασφαλίσουμε την ευημερία των παιδιών μας, πρέπει να θεραπεύσουμε τον πλανήτη.Και για να γίνει αυτό, χρειάζεται να ξεκινήσουμε από τα μικρά, καθημερινά πράγματα: τη μείωση του πλαστικού, την ανακύκλωση, την επιλογή καθαρών προϊόντων και, κυρίως, τη σωστή ενημέρωση.

Γιατί δεν υπάρχει «Planet B» και, κυρίως, δεν υπάρχει τίποτα πιο πολύτιμο από την υγεία των παιδιών μας.