Τέλος τα social media κάτω των 15: Τι αλλάζει από το 2027 και πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας

Το νομοσχέδιο για την απαγόρευση πρόσβασης των παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρουσιάστηκε σήμερα, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου, από τον υπουργό Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, τον υπουργό Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη και τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρη Παπαστεργίου. Η ρύθμιση αφορά τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης όπως Ιnstagram, Facebook, TikTok, ενώ το ακριβές πεδίο εφαρμογής θα προσδιορίζεται από τις διατάξεις του νόμου που αναμένεται να ψηφιστεί στις 22 Οκτωβρίου. Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπεται να τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.

Κι αν τελικά τα social media δεν είναι το πρόβλημα; Τι συμβαίνει με την ψυχική υγεία των εφήβων

Η ελληνική πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο βρίσκεται ψηλά στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Σεπτέμβριο του 2026 την πρόταση για την EU KIDS Act, με στόχο να θεσπιστεί ένα κοινό πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων από κινδύνους που συνδέονται με τις ψηφιακές υπηρεσίες, όπως ο επιβλαβής σχεδιασμός των πλατφορμών, η υπερβολική χρήση, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο και οι κίνδυνοι για την ιδιωτικότητα. Η πρόταση επιδιώκει να περιορίσει τις αποκλίσεις μεταξύ των εθνικών κανόνων και να διασφαλίσει ότι οι πλατφόρμες αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια των ανήλικων χρηστών.

Η Ελλάδα επιδιώκει να κινηθεί προς την κατεύθυνση της αυστηρότερης προστασίας, θέτοντας ως βασικό όριο τα 15 έτη και προβλέποντας την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών. Στόχος είναι να περιοριστεί η πρώιμη έκθεση των παιδιών σε πιθανούς κινδύνους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς ο έλεγχος να οδηγεί σε αδικαιολόγητη συλλογή ή κοινοποίηση προσωπικών δεδομένων. Το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως ενδεικτικές λύσεις επαλήθευσης, χωρίς να αποτελούν τις μοναδικές επιτρεπόμενες επιλογές.

Τα βασικά ερωτήματα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη, παραμένουν πρακτικά: πώς θα επαληθεύεται αξιόπιστα η ηλικία, πώς θα αποτρέπεται η παράκαμψη των περιορισμών, ποιες υπηρεσίες θα εμπίπτουν τελικά στη ρύθμιση και πώς θα προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα. Παράλληλα, η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα πρέπει να αξιολογείται με βάση τα πραγματικά αποτελέσματα στην καθημερινότητα, στον ύπνο και στην ευημερία των παιδιών, καθώς και την υποστήριξη που παρέχεται στους γονείς. Το ηλικιακό όριο αποτελεί ένα εργαλείο προστασίας, η επιτυχία του όμως θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή, την εποπτεία και τη συνεχή αξιολόγησή του.

Με μια ματιά

Ποιους αφορά: Το νομοσχέδιο αφορά παιδιά που δεν έχουν συμπληρώσει τα 15 έτη, ως προς την πρόσβαση στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που θα καλύπτει η ρύθμιση. Δεν προβλέπεται γενική απαγόρευση του διαδικτύου, της κατοχής κινητού τηλεφώνου ή κάθε ψηφιακής υπηρεσίας.

Πώς θα ελέγχεται η ηλικία: Οι πλατφόρμες θα πρέπει να εφαρμόζουν αξιόπιστους και αναλογικούς μηχανισμούς επαλήθευσης. Το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως ενδεικτικές λύσεις, όχι ως οι μοναδικές επιτρεπόμενες επιλογές.

Τι γίνεται με τα προσωπικά δεδομένα: Σύμφωνα με υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το Kids Wallet μπορεί να μεταφέρει στην υπηρεσία μόνο ένδειξη για το αν ο χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το ηλικιακό όριο, χωρίς να κοινοποιεί την ημερομηνία γέννησής του.

Τι ισχύει στην Ευρώπη: Το EU KIDS Act είναι πρόταση ευρωπαϊκού Κανονισμού. Δεν έχει ακόμη θεσπιστεί και δεν πρέπει να συγχέεται με το ελληνικό σχέδιο.

«EU Kids Act»: Το σχέδιο της Ε.Ε. που βάζει «φρένο» στα social media για τα παιδιά κάτω των 15 ετών

Ποιες υπηρεσίες μπαίνουν στο στόχαστρο

Η ελληνική πρωτοβουλία θέτει ως βασικό κανόνα το ελάχιστο όριο των 15 ετών για την πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Το κριτήριο είναι η λειτουργία της υπηρεσίας και όχι απλώς το όνομα ή η εμπορική ταυτότητα μιας εφαρμογής. Ενδεικτικά παραδείγματα τέτοιων υπηρεσιών είναι το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn. Το σχέδιο δεν περιέχει κλειστό ονομαστικό κατάλογο. Για υπηρεσίες με μικτές λειτουργίες, ο ακριβής υπαγόμενος και ο τρόπος εφαρμογής χρειάζονται αποσαφήνιση από τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές όταν οριστικοποιηθεί το κανονιστικό πλαίσιο. Το μέτρο δεν ισοδυναμεί με απαγόρευση του ίντερνετ. Τα παιδιά θα εξακολουθούν να μπορούν να χρησιμοποιούν υπηρεσίες που δεν εμπίπτουν στην απαγόρευση, σύμφωνα με τους όρους που ισχύουν για καθεμία. Η ρύθμιση επικεντρώνεται στην πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα και στους κινδύνους που συνδέονται με τον τρόπο λειτουργίας τους.

Πότε ξεκινά και ποια παιδιά αφορά

Η απαγόρευση θα ισχύει από 1η Ιανουαρίου 2027 και αφορά παιδιά γεννημένα το 2013 και μετά.Σύμφωνα με το ειδικό σύστημα υπολογισμού για την εφαρμογή της ρύθμισης λαμβάνεται υπόψη η 1η Ιανουαρίου του έτους γέννησης. Έτσι, κατά την προβλεπόμενη έναρξη, τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2012 ή νωρίτερα θα θεωρούνται ότι έχουν συμπληρώσει το όριο, ενώ τα παιδιά που έχουν γεννηθεί το 2013 ή αργότερα δεν θα το έχουν συμπληρώσει. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αφορά τον τρόπο εφαρμογής του ηλικιακού ορίου και δεν καταργεί άλλους κανόνες προστασίας ανηλίκων ή τους νόμιμους όρους κάθε ψηφιακής υπηρεσίας.

Το κρίσιμο ερώτημα: Πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας

Η επαλήθευση ηλικίας είναι ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά ζητήματα της ρύθμισης. Δεν είναι αρκετό να δηλώνει κάποιος ότι είναι 15 ετών, καθώς μια τέτοια δήλωση μπορεί να είναι ψευδής. Από την άλλη, η προστασία των παιδιών δεν πρέπει να οδηγεί σε άσκοπη συλλογή προσωπικών δεδομένων ή στην υποχρεωτική αποκάλυψη της ταυτότητας κάθε χρήστη.

Η βασική υποχρέωση αφορά τις πλατφόρμες: θα πρέπει να διαθέτουν κατάλληλο, αξιόπιστο και αναλογικό τρόπο ελέγχου της ηλικίας. Το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται στο συνοδευτικό πλαίσιο ως ενδεδειγμένα παραδείγματα, ενώ μπορούν να αξιοποιούνται και ισοδύναμες λύσεις συμβατές με το ενωσιακό δίκαιο και τις ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές.

Πώς μπορεί να λειτουργεί η διαδικασία στην πράξη;

Η υπηρεσία χρειάζεται να ελέγξει αν πληρούται το ηλικιακό όριο. Δεν αρκεί η απλή δήλωση ημερομηνίας γέννησης από τον χρήστη.

Η πλατφόρμα λαμβάνει την αναγκαία πληροφορία για το όριο. Στην περιγραφή του υπουργείου για το Kids Wallet, η υπηρεσία δεν λαμβάνει την ημερομηνία γέννησης, αλλά μια ένδειξη για το αν ο χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το όριο.

Η Meta στο εδώλιο:Η δίκη για τον εθισμό των παιδιών στα social που ίσως αλλάξει Facebook & Instagram

Η πρόσβαση κρίνεται με βάση την ένδειξη ηλικίας. Αν ο χρήστης δεν πληροί το όριο, η υπηρεσία θα πρέπει να εφαρμόσει τον περιορισμό που προβλέπει το νομοθετικό πλαίσιο.

Με απλά λόγια, ο στόχος είναι να αποδεικνύεται ότι ο χρήστης έχει την απαιτούμενη ηλικία, χωρίς να χρειάζεται να αποκαλύπτει στην πλατφόρμα περισσότερα στοιχεία από όσα είναι αναγκαία.

Θα πρέπει να στείλει ο γονέας την ταυτότητά του στο Instagram ή στο TikTok;

Δεν προβλέπεται γενική υποχρέωση αποστολής εγγράφου ταυτότητας απευθείας στην πλατφόρμα. Η λύση που περιγράφει το υπουργείο επιδιώκει να διαχωρίσει την επιβεβαίωση ηλικίας από την αποκάλυψη της ταυτότητας. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε πιθανή μέθοδος ελέγχου είναι αυτομάτως ασφαλής ή ότι κάθε τεχνική λεπτομέρεια έχει ήδη οριστικοποιηθεί. Η λύση που θα χρησιμοποιηθεί πρέπει να ανταποκρίνεται στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις για ακρίβεια, αξιοπιστία, αναλογικότητα και προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Η διάκριση είναι ουσιαστική: άλλο να αποδεικνύεται ότι κάποιος είναι άνω ή κάτω των 15 ετών και άλλο να γνωρίζει η πλατφόρμα το ονοματεπώνυμο, τον αριθμό ταυτότητας και την ακριβή ημερομηνία γέννησής του.

Τι γίνεται με τα παιδιά που έχουν ήδη λογαριασμό

Η ύπαρξη λογαριασμού πριν από την έναρξη εφαρμογής δεν συνιστά από μόνη της εξαίρεση από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο. Εφόσον η τελική ρύθμιση ισχύσει όπως έχει παρουσιαστεί, οι λογαριασμοί θα πρέπει να συμμορφώνονται με τους νέους κανόνες.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι πώς θα εφαρμόζεται ο έλεγχος σε νέους και υφιστάμενους λογαριασμούς, πώς θα αντιμετωπίζονται οι λανθασμένες ενδείξεις και τι διαδικασία θα υπάρχει για την αποκατάσταση ενός σφάλματος. Αυτές οι λεπτομέρειες πρέπει να αποσαφηνιστούν με βάση τις τελικές διατάξεις και τις επίσημες οδηγίες εφαρμογής.

Η ελληνική πρόταση, δεν προβλέπει εξαίρεση του ηλικιακού ορίου με απλή γονική συναίνεση ούτε ειδικό περιορισμένο λογαριασμό για παιδιά 13 έως 15 ετών.

Θα τιμωρούνται τα παιδιά ή οι γονείς;

Οι συγκεκριμένες ελληνικές διατάξεις, όπως περιγράφονται στο συνοδευτικό υλικό, δεν εισάγουν νέο αυτοτελές πρόστιμο ή ποινή για παιδιά και γονείς. Η εφαρμογή του κανόνα και η ευθύνη συμμόρφωσης αφορούν πρωτίστως τους παρόχους, μέσα από το υφιστάμενο πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA) και του ελληνικού εφαρμοστικού νόμου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ρόλος των γονέων είναι αμελητέος. Η ενημέρωση των παιδιών, η συζήτηση για τους κινδύνους, η χρήση των διαθέσιμων εργαλείων γονικού ελέγχου και η αποφυγή παράκαμψης του συστήματος με στοιχεία ενηλίκου είναι σημαντικά στοιχεία για την εφαρμογή του μέτρου. Η ευθύνη, ωστόσο, δεν μπορεί να μεταφέρεται αποκλειστικά στην οικογένεια. Οι πλατφόρμες έχουν υποχρεώσεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν και διαθέτουν τις υπηρεσίες τους.

Η Βρετανία προστίθεται στις χώρες που απαγορεύουν social media κάτω των 16 ετών – αλλά αρκεί;

Γιατί προωθείται η ρύθμιση

Η παρέμβαση παρουσιάζεται ως προληπτικό μέτρο απέναντι σε κινδύνους που συνδέονται με την υπερβολική χρήση, την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, τις ανεπιθύμητες διαδικτυακές επαφές και χαρακτηριστικά σχεδιασμού που ενθαρρύνουν την παρατεταμένη παραμονή στις πλατφόρμες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χρήση των social media προκαλεί πρόβλημα σε κάθε παιδί ούτε ότι ένα ηλικιακό όριο θα λύσει από μόνο του όλα τα ζητήματα. Οι επιπτώσεις εξαρτώνται από την ηλικία, την ευαλωτότητα του παιδιού, το περιεχόμενο και τον τρόπο χρήσης. Η αποτελεσματικότητα της ρύθμισης θα πρέπει να αξιολογείται στην πράξη. Παράλληλα με τον ηλικιακό περιορισμό, σημαντικό ρόλο έχουν ο ψηφιακός γραμματισμός, η ενημέρωση γονέων και εκπαιδευτικών, η πρόσβαση σε ασφαλείς ψηφιακές υπηρεσίες και η υποχρέωση των παρόχων να περιορίζουν τους κινδύνους που δημιουργεί ο σχεδιασμός τους.

Πώς θα φανεί αν το μέτρο λειτουργεί

Η επιτυχία δεν μπορεί να κριθεί μόνο από τον αριθμό λογαριασμών που θα αποκλειστούν. Χρειάζεται να εξετάζονται η πραγματική τήρηση του ορίου, τα λάθη επαλήθευσης, οι αδικαιολόγητοι αποκλεισμοί, η προστασία των προσωπικών δεδομένων και το ενδεχόμενο τα παιδιά να μετακινηθούν σε λιγότερο ασφαλείς υπηρεσίες.

Εξίσου σημαντικό είναι να αξιολογείται στην πράξη η αποτελεσματικότητα του μέτρου: αν συμβάλλει στη βελτίωση του ύπνου, της καθημερινότητας και της συνολικής ευημερίας των παιδιών, αλλά και αν οι γονείς διαθέτουν σαφείς οδηγίες και πρακτικά εργαλεία για να τα υποστηρίξουν.

Το ηλικιακό όριο αποτελεί ένα σημαντικό μέτρο προστασίας, δεν αρκεί όμως από μόνο του για να εξαλείψει τους κινδύνους του ψηφιακού περιβάλλοντος. Η επιτυχία του θα κριθεί από το πόσο αποτελεσματικά εφαρμόζεται, την τήρηση των κανόνων από τις πλατφόρμες, την ουσιαστική εποπτεία και τη συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του.

Πώς η ΕΕ θα προστατεύσει τα παιδιά στα social media μεταφέροντας την ευθύνη στις πλατφόρμες

Ελληνικό σχέδιο νόμου και ευρωπαϊκή πρόταση EU KIDS Act

1. Τι προβλέπει το ελληνικό σχέδιο νόμου;

Θέτει ελάχιστο όριο 15 ετών για την πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που παρέχονται από επιγραμμικές πλατφόρμες. Αφορά την πρόσβαση στις καλυπτόμενες υπηρεσίες και όχι γενική απαγόρευση χρήσης του διαδικτύου ή κατοχής κινητού τηλεφώνου.

2. Πότε προβλέπεται να εφαρμοστεί το ελληνικό σχέδιο;

Η προβλεπόμενη έναρξη εφαρμογής είναι η 1η Ιανουαρίου 2027. Μέχρι την ψήφιση και δημοσίευσή του πρόκειται για σχέδιο νόμου. Αυτή η ημερομηνία αφορά την ελληνική ρύθμιση και δεν αποτελεί ημερομηνία εφαρμογής της ευρωπαϊκής πρότασης.

3. Από ποιο έτος γέννησης και μετά αφορά τα παιδιά στην έναρξη εφαρμογής;

Την 1η Ιανουαρίου 2027 ο περιορισμός αφορά παιδιά γεννημένα το 2013 και μετά. Όσα γεννήθηκαν το 2012 ή νωρίτερα θεωρείται ότι έχουν συμπληρώσει το όριο των 15 ετών για τη συγκεκριμένη ρύθμιση. Αυτό δεν καταργεί άλλους κανόνες προστασίας ανηλίκων ή νόμιμους όρους κάθε υπηρεσίας.

4. Ένα παιδί που γεννήθηκε τον Δεκέμβριο του 2012 πρέπει να περιμένει τα γενέθλιά του;

Όχι. Για την εφαρμογή της ελληνικής διάταξης, ως ημερομηνία γέννησης όλων των προσώπων του ίδιου ημερολογιακού έτους θεωρείται η 1η Ιανουαρίου. Συνεπώς, όλα τα παιδιά του 2012 καλύπτουν το όριο από την 1η Ιανουαρίου 2027, όλα του 2013 από την 1η Ιανουαρίου 2028 και όλα του 2014 από την 1η Ιανουαρίου 2029. Πρόκειται για ειδικό κανόνα αυτής της ρύθμισης.

5. Υπάρχει επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση για την παρέμβαση;

Δεν υποστηρίζουμε ότι κάθε χρήση κοινωνικών δικτύων προκαλεί πρόβλημα ψυχικής υγείας σε κάθε παιδί. Οι επιπτώσεις διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, την ευαλωτότητα, το περιεχόμενο και τον τρόπο χρήσης. Υπάρχουν, όμως, επιστημονικά και εμπειρικά δεδομένα για κινδύνους που δικαιολογούν προληπτική παρέμβαση.

Το συνοδευτικό ευρωπαϊκό υλικό οργανώνει τους κινδύνους γύρω από την υπερβολική χρήση που εκτοπίζει ύπνο και άλλες δραστηριότητες, την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και τις επιβλαβείς διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις. Ο σχεδιασμός των πλατφορμών μπορεί να ενισχύει αυτούς τους κινδύνους.

Στη συγκριτική έρευνα EU Kids Online 2026, σε 28.465 παιδιά ηλικίας 10-16 ετών από 19 ευρωπαϊκές χώρες, μόνο το 48% δηλώνει ότι αισθάνεται ασφαλές online. Στην έρευνα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου του Φεβρουαρίου 2025, σε 2.500 μαθητές ηλικίας 10-18 ετών, ένας στους τέσσερις μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου δηλώνει υπερβολική χρήση. Πρόκειται για αυτοαναφορές, όχι για κλινική διάγνωση εθισμού.

Η τεκμηρίωση κινδύνων δεν ισοδυναμεί με απόδειξη ότι το συγκεκριμένο ηλικιακό όριο θα λύσει από μόνο του το πρόβλημα. Η αποτελεσματικότητά του πρέπει να αξιολογείται στην πράξη.

6. Έχει προηγηθεί επιστημονική επεξεργασία ή η νομοθέτηση είναι πρόωρη;

Δεν ξεκινάμε από μηδενική βάση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκρότησε το Special Panel on Child Online Safety, με περισσότερους από 60 ειδικούς από πεδία όπως η υγεία, η παιδοψυχολογία και παιδοψυχιατρική, η πληροφορική και οι κοινωνικές επιστήμες. Συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι νέων, γονέων και οργανώσεων για τα δικαιώματα του παιδιού, ενώ οι συμπρόεδροι συναντήθηκαν και με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων.

Η ευρωπαϊκή πρόταση συνοδεύεται από αναλυτικό έγγραφο εργασίας για τις επιπτώσεις της και αξιοποιεί προηγούμενες εκτιμήσεις επιπτώσεων, επιστημονικές μελέτες και στοιχεία από την εφαρμογή της DSA. Η ελληνική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης αξιοποιεί, μεταξύ άλλων, δεδομένα του ΠΟΥ, του ΟΟΣΑ, της έρευνας HBSC, του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου και της εθνικής στρατηγικής προστασίας ανηλίκων.

Η επιστημονική αβεβαιότητα για επιμέρους επιπτώσεις επιβάλλει αναλογικά μέτρα, παρακολούθηση και επανεξέταση με βάση νεότερα δεδομένα. Δεν δικαιολογεί ούτε αδράνεια ούτε βεβαιότητες για αποτελέσματα που δεν έχουν ακόμη μετρηθεί.

7. Ποιες πλατφόρμες αφορά;

Το κριτήριο είναι η παροχή υπηρεσίας κοινωνικής δικτύωσης, όχι μόνο η εμπορική ονομασία. Ενδεικτικά παραδείγματα τέτοιων υπηρεσιών είναι το Facebook, το Instagram, το TikTok και το LinkedIn. Το σχέδιο δεν περιέχει κλειστό ονομαστικό κατάλογο. Για υπηρεσίες με μικτές λειτουργίες, ο ακριβής υπαγόμενος και ο τρόπος εφαρμογής χρειάζονται αποσαφήνιση από τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές όταν οριστικοποιηθεί το κανονιστικό πλαίσιο.

8. Μπορεί ο γονέας να επιτρέψει πρόσβαση πριν από τα 15 στην ελληνική ρύθμιση;

Το ελληνικό σχέδιο δεν προβλέπει εξαίρεση του ηλικιακού ορίου με γονική συναίνεση ούτε ειδικό περιορισμένο λογαριασμό για τις ηλικίες 13 έως 15.

9. Τι γίνεται αν το παιδί ήδη έχει λογαριασμό;

Η ηλικιακή απαγόρευση δεν προβλέπει εξαίρεση επειδή ο λογαριασμός δημιουργήθηκε πριν από την έναρξη εφαρμογής. Η πρόσβαση θα πρέπει να συμμορφώνεται με το νέο όριο.

10. Πώς θα ελέγχεται η ηλικία;

Για την εφαρμογή του ορίου χρειάζονται κατάλληλες, αξιόπιστες και αναλογικές λύσεις επαλήθευσης ηλικίας, με ελαχιστοποίηση των δεδομένων και σεβασμό στην ιδιωτική ζωή. Η απλή δήλωση μιας ημερομηνίας γέννησης δεν αρκεί ως αξιόπιστος έλεγχος. Η επιλογή και η λειτουργία των μηχανισμών πρέπει να συμμορφώνονται με το ενωσιακό πλαίσιο. Η Ελλάδα διαθέτει ήδη λειτουργική εφαρμογή ταυτοποίησης της ηλικίας που καλύπτει όλες τις προδιαγραφές που έχει θέσει η ΕΕ.

11. Η επαλήθευση ηλικίας σημαίνει υποχρεωτική ταυτοποίηση όλων ή υποχρεωτικό Kids Wallet;

Όχι. Το ελληνικό σχέδιο δεν θεσπίζει γενικευμένη ταυτοποίηση όλων των χρηστών ούτε επιβάλλει συγκεκριμένη εφαρμογή. Το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται στο συνοδευτικό πλαίσιο ως ενδεδειγμένα παραδείγματα, ενώ μπορούν να αξιοποιούνται και ισοδύναμες λύσεις συμβατές με το ενωσιακό δίκαιο και τις ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές.

Η επαλήθευση ηλικίας διαφέρει από την αποκάλυψη ταυτότητας στην πλατφόρμα. Η αναγκαία πληροφορία είναι εάν ο χρήστης πληροί το σχετικό ηλικιακό όριο. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα χρειάζεται έλεγχος ταυτότητας για ενήλικους χρήστες. Σημαίνει ότι ο έλεγχος δεν πρέπει να μετατρέπεται σε γενικευμένη ταυτοποίηση ή παρακολούθηση.

12. Θα πρέπει να δώσω την ταυτότητά μου στην πλατφόρμα και τι σημαίνει απόδειξη μηδενικής γνώσης;

Δεν θεσπίζεται γενική υποχρέωση αποστολής εγγράφου ταυτότητας στην πλατφόρμα. Ένα διακριτικό ηλικίας μπορεί να επιβεβαιώνει ότι καλύπτεται το όριο χωρίς να μεταφέρει όνομα, ακριβή ημερομηνία γέννησης ή αριθμό ταυτότητας.

Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει διασφάλιση ηλικίας με τεχνολογία απόδειξης μηδενικής γνώσης, γνωστή ως zero-knowledge proof. Με απλά λόγια, αποδεικνύεται η ηλικιακή προϋπόθεση χωρίς να αποκαλύπτεται η ταυτότητα.

Η διαδικασία δεν πρέπει να επιτρέπει ταυτοποίηση, εντοπισμό, παρακολούθηση ή κατάρτιση προφίλ. Πρόκειται για συγκεκριμένη πρόβλεψη της ευρωπαϊκής πρότασης.

13. Υπάρχει κίνδυνος αποκλεισμού οικογενειών ή μεταφοράς μεγαλύτερου βάρους στους γονείς;

Αυτός ο κίνδυνος πρέπει να αντιμετωπίζεται από τον σχεδιασμό. Η δυνατότητα διαφορετικών λύσεων επαλήθευσης επιτρέπει να αποφεύγεται η εξάρτηση από μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή συσκευή. Χρειάζονται, όμως, στην πράξη προσβάσιμες επιλογές και σαφείς οδηγίες για οικογένειες με περιορισμένη ψηφιακή πρόσβαση ή δεξιότητες.

Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει προσβάσιμα μέσα απόδειξης γονικής μέριμνας και εναλλακτικές διαδικασίες όταν δεν είναι διαθέσιμα τα συνήθη έγγραφα. Διευκρινίζει, επίσης, ότι τα γονικά εργαλεία συμπληρώνουν την ευθύνη των παρόχων και ότι η συμμόρφωση δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από τη διαθεσιμότητα ή την ψηφιακή εξοικείωση του γονέα.

Το Kids Wallet και το parco.gov.gr μπορούν να υποστηρίζουν τις οικογένειες με εργαλεία και πρακτική καθοδήγηση. Η ευθύνη προστασίας, όμως, δεν μπορεί να μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στους γονείς.

14. Η επαλήθευση ηλικίας δημιουργεί νέους κινδύνους κυβερνοασφάλειας και προσωπικών δεδομένων;

Μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους εάν σχεδιαστεί ή εφαρμοστεί ανεπαρκώς. Γι' αυτό απαιτούνται υψηλή ασφάλεια, ελαχιστοποίηση δεδομένων, περιορισμός σκοπού και προστασία της ιδιωτικότητας ήδη από τον σχεδιασμό. Η προστασία των παιδιών δεν δικαιολογεί περιττή συλλογή εγγράφων ταυτότητας ή χρήση των στοιχείων ηλικίας για διαφήμιση και κατάρτιση προφίλ.

Η πρόταση EU KIDS Act προβλέπει για τους σχετικούς ελέγχους ηλικιακής πρόσβασης πιστοποιημένες ευρωπαϊκές λύσεις από ανεξάρτητους τρίτους, με υψηλή ακρίβεια, αξιοπιστία, ασφάλεια και μη παρεμβατικότητα. Η απόδειξη μηδενικής γνώσης περιορίζει την πληροφορία που αποκαλύπτεται στην πλατφόρμα.

Ούτε η πιστοποίηση ούτε μία τεχνολογία εξαλείφουν κάθε κίνδυνο. Απαιτούνται ασφαλής υλοποίηση, έλεγχοι και αντιμετώπιση περιστατικών, με σεβασμό στον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία των Δεδομένων (ΓΚΠΔ). Στόχος είναι η αξιόπιστη ένδειξη ηλικίας με τη μικρότερη δυνατή επεξεργασία δεδομένων.

15. Αν τα παιδιά μπορούν να παρακάμψουν τον έλεγχο με VPN ή να μετακινηθούν αλλού, έχει νόημα το μέτρο;

Κανένα τεχνικό σύστημα δεν είναι πλήρως απρόσβλητο από παράκαμψη. Η χρήση ψευδούς ηλικίας, ξένου λογαριασμού ή VPN δεν αναιρεί τον κανόνα, αλλά δημιουργεί δυσκολίες που πρέπει να αντιμετωπίζονται. Η επαλήθευση πριν από τη δημιουργία λογαριασμού μπορεί να ενισχύσει την τήρηση του ορίου, χωρίς να εγγυάται απόλυτη αποτελεσματικότητα.

Η πρόταση EU KIDS Act απαγορεύει πρακτικές των παρόχων που υπονομεύουν ή παρακάμπτουν τις υποχρεώσεις τους. Γι' αυτό χρειάζονται κοινές ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές, συνεργασία με τις πλατφόρμες και αποτελεσματική επιβολή. Πρέπει επίσης να παρακολουθείται αν τα παιδιά μετακινούνται σε υπηρεσίες με μικρότερες εγγυήσεις προστασίας.

16. Προβλέπονται πρόστιμα σε παιδιά ή γονείς;

Οι συγκεκριμένες ελληνικές διατάξεις δεν θεσπίζουν νέο πρόστιμο ή ποινή για παιδιά και γονείς. Η εποπτεία και η επιβολή αφορούν τους παρόχους μέσα από το υφιστάμενο πλαίσιο της DSA και του ν. 5099/2024. Ο γονικός ρόλος παραμένει σημαντικός, αλλά δεν υποκαθιστά την ευθύνη της πλατφόρμας.

17. Ποιος ελέγχει τις πλατφόρμες και πού υποβάλλεται καταγγελία;

Το ελληνικό σχέδιο εντάσσεται στον ν. 5099/2024, τον εφαρμοστικό νόμο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, γνωστής ως DSA. Για παρόχους εγκατεστημένους στην Ελλάδα, το ΕΣΡ και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εποπτεύουν την εφαρμογή του ηλικιακού ορίου, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.

Η ΕΕΤΤ είναι ο Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών. Για πάροχο εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος, η καταγγελία μπορεί να υποβληθεί στην Ελλάδα και να διαβιβαστεί από την ΕΕΤΤ στον αρμόδιο Συντονιστή του κράτους εγκατάστασης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει τις αρμοδιότητες που προβλέπει η DSA για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες, με κατανομή ευθύνης ανάλογα με την υποχρέωση και τη διαδικασία που έχει κινηθεί.

Καταγγελία για παράβαση της DSA μπορεί να υποβληθεί μέσω της σχετικής φόρμας της ΕΕΤΤ. Είναι χρήσιμο να περιλαμβάνει την υπηρεσία, το περιστατικό, ημερομηνίες και αποδεικτικά στοιχεία. Δεν δημιουργείται νέος εποπτικός φορέας ή νέο αυτοτελές σύστημα προστίμων.

18. Πρέπει οι γονείς να κάνουν κάποια ενέργεια από τώρα;

Δεν προβλέπεται γενική υποχρέωση εγγραφής όλων των οικογενειών σε συγκεκριμένη εφαρμογή. Μπορούν ήδη να ελέγξουν τις ρυθμίσεις ιδιωτικότητας και γονικού ελέγχου, να συζητήσουν με το παιδί το νέο όριο και να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις και τις ενημερώσεις των πλατφορμών. Για ενημέρωση σχετικά με τον γονικό έλεγχο μπορούν να αξιοποιούν το parco.gov.gr.

19. Τι αλλάζει για παιδιά από 15 έως 17 ετών;

Δεν εμπίπτουν στην ελληνική ηλικιακή απαγόρευση, εφόσον καλύπτουν το όριο με τον ειδικό τρόπο υπολογισμού της διάταξης. Παραμένουν όμως ανήλικοι και δικαιούνται τις προστασίες του ευρωπαϊκού πλαισίου. Η συμπλήρωση του ορίου δεν σημαίνει απεριόριστη χρήση ούτε απαλλαγή των παρόχων από τις υποχρεώσεις προστασίας τους.

20. Το όριο των 15 περιορίζει δυσανάλογα την ενημέρωση και την έκφραση των παιδιών;

Η πρόσβαση στην πληροφορία, η έκφραση και η κοινωνική συμμετοχή των παιδιών είναι δικαιώματα που πρέπει να συνεκτιμώνται. Τα ψηφιακά περιβάλλοντα προσφέρουν επίσης μάθηση, δημιουργικότητα και υποστήριξη. Η ρύθμιση αφορά συγκεκριμένες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης πριν από τα 15, χωρίς να θεσπίζει γενική απαγόρευση του διαδικτύου ή της τεχνολογίας.

Επιδιώκει να περιορίσει την πρώιμη έκθεση σε κινδύνους που συνδέονται με προβληματική χρήση, διαταραχή ύπνου, επιβλαβές περιεχόμενο και ανεπιθύμητες επαφές. Η ευρωπαϊκή πρόταση αντιμετωπίζει και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά σχεδιασμού, όπως την ατέρμονη κύλιση και τα συστήματα συστάσεων που επιδιώκουν παρατεταμένη εμπλοκή.

Η αναλογικότητα χρειάζεται να τεκμηριώνεται ως προς το πεδίο, την εφαρμογή και τις συνέπειες του μέτρου. Η προστασία πρέπει να συνδυάζεται με προσβάσιμες ασφαλείς δυνατότητες ενημέρωσης, επικοινωνίας και έκφρασης.

21. Γιατί δεν αρκούν ο ψηφιακός γραμματισμός και τα γονικά εργαλεία;

Η εκπαίδευση και η ρύθμιση λειτουργούν συμπληρωματικά. Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν να αξιολογούν περιεχόμενο, να αναγνωρίζουν κινδύνους και να ζητούν βοήθεια. Οι γονείς χρειάζονται ενημέρωση και εύχρηστα εργαλεία. Αυτά, όμως, δεν μπορούν να αντισταθμίσουν μόνα τους τους σχεδιασμούς που ενισχύουν την προβληματική χρήση.

Η ελληνική παρέμβαση εντάσσεται στην ευρύτερη εθνική στρατηγική προστασίας ανηλίκων, με ψηφιακή παιδεία και υποστήριξη οικογενειών. Η ευρωπαϊκή πρόταση συνδυάζει ηλικιακούς κανόνες με ασφαλή σχεδιασμό, διασφάλιση ηλικίας, γονικά εργαλεία και επιβολή. Οι πάροχοι οφείλουν να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις υπηρεσίες που σχεδιάζουν και διαθέτουν. Τα γονικά εργαλεία λειτουργούν συμπληρωματικά.

22. Η ελληνική ρύθμιση είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό δίκαιο;

Η ελληνική πρωτοβουλία αξιοποιεί τον ν. 5099/2024 και τις αρμόδιες αρχές και διαδικασίες συνεργασίας της DSA. Δεν δημιουργεί παράλληλο αυτοτελές εθνικό σύστημα εποπτείας. Σύμφωνα με την ενημέρωση για τη νομοθετική πρωτοβουλία, το σχέδιο κοινοποιήθηκε και συζητήθηκε με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της προβλεπόμενης διαδικασίας.

Η ευρωπαϊκή πρόταση κινείται προς ηλικιακά όρια, ουσιαστική επαλήθευση και αυξημένη ευθύνη παρόχων. Αυτό δείχνει κοινή κατεύθυνση πολιτικής, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του οριστική κρίση νομιμότητας κάθε εθνικής διάταξης. Η συμβατότητα κρίνεται βάσει του ισχύοντος ενωσιακού δικαίου, ενώ η τελική σχέση των δύο πλαισίων θα εξαρτηθεί και από το περιεχόμενο του ευρωπαϊκού Κανονισμού που θα εγκριθεί.

23. Πώς διαφέρει το EU KIDS Act από την ελληνική ρύθμιση;

Η ελληνική ρύθμιση επικεντρώνεται στην πρόσβαση σε κοινωνικά δίκτυα. Η ευρωπαϊκή πρόταση, που είναι ακόμη υπό διαμόρφωση και έγκριση, περιλαμβάνει επιπλέον υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως ψηφιακούς συντρόφους ΤΝ και γενικούς συνομιλιακούς βοηθούς. Προβλέπει διαφορετικές υποχρεώσεις ανά υπηρεσία και ευρύτερους κανόνες ασφαλούς σχεδιασμού. Δεν επιβάλλει τον ίδιο ηλικιακό αποκλεισμό σε κάθε ψηφιακή υπηρεσία.

24. Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για παιδιά από 13 έως κάτω των 15;

Ο πάροχος μπορεί να προσφέρει ειδικό περιορισμένο λογαριασμό, τον οποίο δημιουργεί γονέας ή κηδεμόνας. Τα γονικά εργαλεία είναι υποχρεωτικά ενεργά, ο γονέας μπορεί να θέτει ημερήσιο όριο που δεν υπερβαίνει τη μία ώρα και να προεγκρίνει νέες επαφές ή να περιορίζει τον αριθμό τους. Ο πάροχος επαληθεύει την ηλικία και τη γονική ιδιότητα. Δεν πρόκειται για πλήρη αυτόνομο λογαριασμό. Η νομοθεσία αυτή ακόμη δεν έχει ψηφιστεί.

25. Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή πρόταση για παιδιά κάτω των 13;

Δεν επιτρέπει λογαριασμό κοινωνικού δικτύου στο όνομα του παιδιού. Προβλέπει στενή εξαίρεση για περιορισμένη πρόσβαση μέσω λογαριασμού γονέα σε ειδικά σχεδιασμένες υπηρεσίες βίντεο, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και γονικό έλεγχο. Δεν πρόκειται για γενική άδεια χρήσης του κανονικού λογαριασμού ενός ενηλίκου.

26. Ποιος φέρει την ευθύνη και ποιες κυρώσεις προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία;

Πρωτίστως ο πάροχος. Οι πολύ μεγάλες πλατφόρμες υποβάλλουν σχέδιο συμμόρφωσης και αναθέτουν ανεξάρτητο έλεγχο με δική τους δαπάνη. Η επιβολή αξιοποιεί τη DSA και, για τα σχετικά συστήματα ΤΝ, τον AI Act. Προβλέπονται κυρώσεις που, κατά το εφαρμοστέο καθεστώς, μπορούν να φθάσουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών. Δεν πρόκειται για πρόστιμο που επιβάλλεται αυτομάτως για κάθε περιστατικό.

27. Είναι ήδη νόμος το EU KIDS Act και ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2027;

Όχι. Είναι πρόταση ευρωπαϊκού Κανονισμού που απαιτεί έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Οι τελικές διατάξεις, οι ημερομηνίες εφαρμογής και η σχέση με τις εθνικές ρυθμίσεις θα προκύψουν από τη νομοθετική διαδικασία. Η 1η Ιανουαρίου 2027 αφορά την προβλεπόμενη έναρξη της ελληνικής ρύθμισης.

28. Πώς θα κριθεί αν το μέτρο πετυχαίνει;

Η επιτυχία δεν μετριέται μόνο στον αριθμό λογαριασμών που αποκλείονται αλλά στην κατανόηση από τους γονείς, τα παιδιά και τις εταιρίες τεχνολογίας ότι η προστασία των ανηλίκων από επιβλαβές περιεχόμενο αποτελεί πλέον εθνική προτεραιότητα που επιβάλλει τη λήψη ειδικών μέτρων. Χρειάζεται να εξετάζονται η πραγματική τήρηση του ορίου, η προβληματική χρήση, ο ύπνος και η ευημερία των παιδιών, οι αδικαιολόγητοι αποκλεισμοί, τα σφάλματα επαλήθευσης και η μετακίνηση σε λιγότερο ασφαλείς υπηρεσίες.

Η εθνική εφαρμογή θα βρίσκεται υπό συστηματική αξιολόγηση από την κυβέρνηση, με επιστημονική συνδρομή και συμμετοχή γονέων, εκπαιδευτικών και παιδιών. Τα αποτελέσματα και τα νεότερα δεδομένα θα καθοδηγούν διορθώσεις και προσαρμογές.