Η κλιματική κρίση έφτασε και στο κρασί -Πώς αλλάζει όσα ξέραμε για τον τρύγο

Όταν μιλάμε για την κλιματική κρίση, οι εικόνες που έρχονται συνήθως στο μυαλό μας είναι οι παρατεταμένοι καύσωνες, οι πυρκαγιές, η ξηρασία ή οι πλημμύρες. Οι συνέπειές της, όμως, φτάνουν πολύ πιο μακριά και επηρεάζουν ακόμη και προϊόντα που εδώ και αιώνες είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με συγκεκριμένους τόπους και παραδόσεις.

01

04

Το γαλλικό κρασί είναι ένα από αυτά. Μετά το θερμότερο καλοκαίρι που έχει καταγραφεί ποτέ στη Γαλλία, οι αμπελώνες της χώρας βρίσκονται αντιμέτωποι με μία από τις δυσκολότερες χρονιές των τελευταίων δεκαετιών. Η έντονη ξηρασία και οι διαδοχικοί καύσωνες έχουν επηρεάσει τα σταφύλια σε αρκετές από τις σημαντικότερες οινοπαραγωγικές περιοχές, ενώ οι πρώτες εκτιμήσεις του γαλλικού υπουργείου Γεωργίας κάνουν λόγο για τη χαμηλότερη παραγωγή κρασιού εδώ και περίπου 30 χρόνια.

Το κρασί δεν είναι πια cool; Η Gen Z φαίνεται να του γυρίζει την πλάτη

Μια σοδειά αισθητά μικρότερη σε σχέση με το παρελθόν

Σύμφωνα με τις αρχικές εκτιμήσεις, η φετινή παραγωγή αναμένεται να διαμορφωθεί λίγο κάτω από τα 34 εκατομμύρια εκατόλιτρα, σημειώνοντας πτώση 6% σε σχέση με πέρυσι και περίπου 17% σε σύγκριση με τον μέσο όρο της περιόδου 2021-2025.

Η Agreste, η αρμόδια γαλλική στατιστική υπηρεσία για τον αγροτικό τομέα, επισημαίνει ότι ένα μέρος της μείωσης συνδέεται με τη συρρίκνωση της έκτασης και του αριθμού των αμπελώνων. Ο βασικός παράγοντας, όμως, ήταν ο καιρός.

Το καλοκαίρι ήταν εξαιρετικά θερμό και ξηρό, η υγρασία του εδάφους μειώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα και οι υψηλές θερμοκρασίες προκάλεσαν κατά τόπους εγκαύματα από τον ήλιο, ξήρανση των φύλλων και μαρασμό των σταφυλιών. Το αποτέλεσμα ήταν να περιοριστεί η ποσότητα της φετινής συγκομιδής.

Και όλα αυτά ενώ η χρονιά είχε ξεκινήσει με πολύ διαφορετικές προσδοκίες. Οι έντονες ανοιξιάτικες βροχές είχαν αρχικά ευνοήσει την ανάπτυξη των σταφυλιών, δημιουργώντας αισιοδοξία στους παραγωγούς. Το εξαιρετικά ζεστό και ξηρό καλοκαίρι ανέτρεψε τελικά τις προβλέψεις.

Ποιο είναι το ιδανικό κρασί για τα καλοκαιρινά gatherings;

Το θερμότερο καλοκαίρι που έχει καταγραφεί στη Γαλλία

Οι αριθμοί δείχνουν το μέγεθος της αλλαγής. Μια σειρά από κύματα καύσωνα οδήγησε τη Γαλλία στις υψηλότερες θερινές θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί από τότε που ξεκίνησαν οι σχετικές μετρήσεις, το 1900.

Η μέση θερμοκρασία για τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο έφτασε τους 24°C, ενώ σχεδόν η μισή χώρα κατέγραψε θερμοκρασίες ίσες ή υψηλότερες των 40°C.

Για έναν αμπελώνα, όμως, οι ακραίες θερμοκρασίες δεν σημαίνουν απλώς «ένα πολύ ζεστό καλοκαίρι». Η παρατεταμένη ζέστη και η έλλειψη νερού μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη των σταφυλιών, την ποσότητα της σοδειάς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα χαρακτηριστικά του τελικού κρασιού.

Μπύρα ή κρασί; Ποιο θεωρείται τελικά πιο υγιεινή επιλογή σύμφωνα με τους ειδικούς

Από τη Καμπανία μέχρι τη Βουργουνδία

Οι συνέπειες δεν είναι ίδιες σε ολόκληρη τη χώρα. Αντιθέτως, οι φετινές συνθήκες παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές ανά περιοχή. Η Καμπανία βρίσκεται ανάμεσα στις περιοχές που έχουν πληγεί περισσότερο. Ο τρύγος ξεκίνησε ασυνήθιστα νωρίς, ήδη από τα μέσα Αυγούστου, ενώ η φετινή συγκομιδή εκτιμάται ότι μπορεί να είναι σχεδόν η μισή από την περσινή.

Στην περιοχή Jura, στα ανατολικά, οι απώλειες υπολογίζονται περίπου στο 37%, ενώ στην Μποζολέ-Βουργουνδίαη παραγωγή σταφυλιών αναμένεται, σύμφωνα με τις κυβερνητικές εκτιμήσεις, να είναι μειωμένη κατά περίπου ένα τρίτο.

Η εικόνα δεν είναι παντού τόσο αρνητική. Το Μπορντό, το Λανγκεντόκ-Ρουσιγιόν και περιοχές της νοτιοανατολικής και νοτιοδυτικής Γαλλίας αναφέρουν μεγαλύτερες συγκομιδές σε σχέση με πέρυσι. Ωστόσο, σχεδόν όλες εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.

Οι ίδιοι οι παραγωγοί, πάντως, εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί απέναντι στις προβλέψεις. Εκπρόσωποι της Βουργουνδίας υποστηρίζουν ότι είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα, καθώς σε ορισμένους αμπελώνες η παραγωγή είναι περιορισμένη, ενώ σε άλλους αποδεικνύεται καλύτερη από το αναμενόμενο.

Ιταλικά κρασιά, 4-hands δείπνα με αστέρια Michelin και το πιο γλυκό brunch φέρνει ο Μάιος στην πόλη

Ο τρύγος έρχεται όλο και νωρίτερα

Ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια της αλλαγής να μην βρίσκεται μόνο στην ποσότητα των σταφυλιών αλλά και στο πότε συλλέγονται. Παραδοσιακά, ο τρύγος στη Γαλλία πραγματοποιούνταν από τον Σεπτέμβριο έως τα μέσα Οκτωβρίου. Τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, όμως, η κλιματική κρίση έχει μετακινήσει σταδιακά αυτές τις ημερομηνίες προς τα εμπρός.

Φέτος, ο τρύγος ξεκίνησε τουλάχιστον μία εβδομάδα νωρίτερα σε σχέση με πέρυσι σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ ορισμένοι αμπελώνες του Bordeaux άρχισαν τη συγκομιδή ακόμη και δύο εβδομάδες νωρίτερα.

Μια αλλαγή που μπορεί να μοιάζει μικρή στο ημερολόγιο, αλλά είναι ενδεικτική μιας πολύ μεγαλύτερης μετατόπισης. Όταν οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, τα σταφύλια ωριμάζουν γρηγορότερα και οι παραγωγοί καλούνται να προσαρμόσουν πρακτικές που για γενιές ακολουθούσαν έναν σχετικά προβλέψιμο εποχικό κύκλο. Και μετά τις φωτιές, ο φόβος του «smoke taint»

Στην εξίσωση προστίθενται φέτος και οι πυρκαγιές.

Οι φλόγες δεν έφτασαν στους μεγάλους αμπελώνες του Bordeaux – πλησίασαν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, σε απόσταση περίπου 15 χιλιομέτρων από την πόλη. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τα σταφύλια έμειναν απαραίτητα ανεπηρέαστα.

Οι οινοπαραγωγοί ανησυχούν για το φαινόμενο που είναι γνωστό ως «smoke taint». Ο καπνός από τις πυρκαγιές μπορεί να επηρεάσει τα σταφύλια και στη συνέχεια να αφήσει ανεπιθύμητα αρώματα και γεύσεις στο κρασί.

Η αβεβαιότητα από τον συνδυασμό ακραίων καιρικών συνθηκών και πυρκαγιών ήταν μάλιστα τόσο μεγάλη, ώστε το γαλλικό υπουργείο Γεωργίας ανέβαλε τις αρχικές εκτιμήσεις για τη συγκομιδή, οι οποίες κανονικά δημοσιεύονται στις αρχές Αυγούστου.

Τα οριστικά στοιχεία θα γίνουν γνωστά αργότερα μέσα στη χρονιά, όταν ολοκληρωθούν οι επίσημες δηλώσεις των περιοχών.

Το κρασί ως ακόμη ένα «θύμα» ενός κλίματος που αλλάζει

Η περίπτωση της Γαλλίας είναι ενδιαφέρουσα γιατί δείχνει με έναν πολύ καθημερινό τρόπο πως η κλιματική κρίση δεν είναι μια αφηρημένη περιβαλλοντική απειλή. Αλλάζει ήδη τον τρόπο με τον οποίο καλλιεργούμε, παράγουμε και καταναλώνουμε.

Στην περίπτωση του κρασιού, η σχέση με το κλίμα είναι ακόμη πιο στενή. Η θερμοκρασία, οι βροχοπτώσεις, η υγρασία του εδάφους και ο χρόνος ωρίμανσης αποτελούν κομμάτι της ταυτότητας κάθε αμπελώνα. Όταν αυτές οι ισορροπίες μεταβάλλονται, οι παραγωγοί αναγκάζονται να προσαρμοστούν σε μια νέα πραγματικότητα.

Και αυτή η προσαρμογή συμβαίνει ήδη: ο τρύγος μετακινείται νωρίτερα, οι αποδόσεις γίνονται λιγότερο προβλέψιμες και φαινόμενα όπως οι ακραίοι καύσωνες, η ξηρασία και οι πυρκαγιές μπαίνουν πλέον στον ετήσιο σχεδιασμό μιας δραστηριότητας που εξαρτάται περισσότερο από τις εποχές από σχεδόν οποιαδήποτε άλλη.

Ταυτόχρονα, η γαλλική οινοπαραγωγή βρίσκεται αντιμέτωπη και με μια δεύτερη πρόκληση: τη μείωση της κατανάλωσης. Από περίπου 127 λίτρα κρασιού ετησίως ανά άτομο τη δεκαετία του 1960, η κατανάλωση στη Γαλλία έχει πέσει σήμερα περίπου στα 40 λίτρα. Η ζήτηση έχει μειωθεί και στις ΗΠΑ, τη μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά για το γαλλικό κρασί.

Η φετινή σοδειά, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια κακή χρονιά για τους αμπελουργούς. Είναι ακόμη ένα σημάδι ότι ακόμη και παραδόσεις αιώνων καλούνται πλέον να προσαρμοστούν σε ένα κλίμα που αλλάζει ταχύτερα από ό,τι είχαμε συνηθίσει. Και κάπως έτσι, η κλιματική κρίση δεν βρίσκεται πια μόνο στους επιστημονικούς πίνακες και στις θερμοκρασίες-ρεκόρ. Μπορεί τελικά να φτάσει μέχρι και στο ποτήρι μας.