Έχει νοσήσει συγγενής σου από καρκίνο του μαστού; Πότε πρέπει να ξεκινήσεις τον έλεγχο

Η «κεντρική» εξέταση στον έλεγχο για τον καρκίνο του μαστού είναι η μαστογραφία. Αν η εξέταση αυτή πραγματοποιείται σε σταθερή βάση, τότε αυξάνονται σημαντικότατα οι πιθανότητες εντοπισμού ενδεχόμενου καρκίνου στους μαστούς σε πολύ αρχικό (“πρώιμο”) στάδιο, οπότε και η θεραπεία είναι και σαφώς λιγότερο επώδυνη, αλλά και πολύ πιο αποτελεσματική. Αν σε ενδιαφέρουν οι στατιστικές (εμάς του ιατρούς μας ενδιαφέρουν πάρα πολύ, γιατί αυτές καθορίζουν τη συμβουλή, που θα δώσουμε τελικά), θα μπορούσα να σου πως, ότι σύμφωνα με μελέτες η τακτική υποβολή της γυναίκας σε μαστογραφία οδηγεί σε μείωση της πιθανότητας αυτή να πεθάνει από καρκίνο του μαστού κατά 40%, ενώ κατά 25% μειώνεται η πιθανότητα, αν τελικά εντοπισθεί νόσος, αυτή να βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο.

«Κι αν μου βρουν κάτι;»: Γιατί ο φόβος της διάγνωσης κρατά πολλές γυναίκες μακριά από τη μαστογραφία

Για τον λόγο αυτό, αν και οι οδηγίες για την μαστογραφία, όπως αυτές διατυπώνονται από διαφόρους οργανισμούς, που ασχολούνται με τη δημόσια υγεία, δεν είναι απολύτως “ομοιόμορφες”, φαίνεται, πως η πλέον “ασφαλής” μέθοδος φαίνεται, είναι η έναρξη της μαστογραφίας, όταν συμπληρώσεις τα 40 και η επανάληψη της εξέτασης σε ετήσια βάση, συχνά δε χρήσιμον είναι η μαστογραφία να “συμπληρώνεται” από το υπερηχογράφημα μαστών.

Αν έχω συγγενή, που εκδήλωσε καρκίνο στο μαστό, τότε αυξάνονται οι πιθανότητες να εμφανιστεί και σε εμένα η νόσος αυτή;

Έχει αναφερθεί, πως περίπου 1 στις 8 γυναίκες θα παρουσιάσει στη ζωή της καρκίνο του μαστού, αυτό αντιστοιχεί σε ποσοστό περίπου 13% των γυναικών. Η κάθε γυναίκα διατρέχει και τον “εξατομικευμένο” κίνδυνο, ο οποίος εξαρτάται από το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό της. Αν ο κίνδυνος αυτός αξιολογηθεί από τον ιατρό ως μεγαλύτερος του 20%, τότε αυτομάτως η γυναίκα κατατάσσεται στον “πληθυσμό υψηλού κινδύνου” για τον καρκίνο στο μαστό.

Έχει υπολογιστεί, πως γυναίκες με συγγενή πρώτου βαθμού (μητέρα ή αδελφή), που παρουσίασε καρκίνο του μαστού, έχουν και οι ίδιες αυξημένη πιθανότητα να παρουσιάσουν τη νόσο. Μάλιστα, η πιθανότητα αυτή εξαρτάται και από την ηλικία, στην οποία η συγγενής πρώτου βαθμού διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού. Συγκεκριμένα, αν μία γυναίκα διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού σε ηλικία μεγαλύτερη των 55 ετών, τότε ο κίνδυνος για να παρουσιαστεί η νόσος και στις πρώτου βαθμού συγγενείς της αυξάνεται κατά 1,57 φορές, αν η ηλικία διάγνωσης της νόσου ήταν μικρότερη των 55 ετών τότε ο αντίστοιχος κίνδυνος αυξάνεται κατά 2,29 φορές, ενώ αν η ηλικία διάγνωσης είναι μικρότερη των 45, ο κίνδυνος αυτός αυξάνεται κατά 3,85 φορές. Αν μάλιστα η γυναίκα παρουσίασε καρκίνο και στους δύο μαστούς (ο όρος είναι “αμφοτερόπλευρος” καρκίνος του μαστού), τότε οι πρώτου βαθμού συγγενείς της διατρέχουν 6,43 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιάσουν και οι ίδιες τη νόσο.

Επομένως, ας πάρουμε το παράδειγμα μίας γυναίκας, που παρουσίασε καρκίνο του μαστού σε ηλικία μεγαλύτερη των 55 ετών, τότε οι συγγενείς της πρώτου βαθμού διατρέχουν 1,57 φορές περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν τη νόσο από μία “μέση” γυναίκα, της οποίας ο κίνδυνος είναι περίπου 13%, δηλαδή ο κίνδυνος στην περίπτωση αυτή φθάνει το 20%. Συνεπώς οι συγγενείς πρώτου βαθμού μίας γυναίκας, που παρουσίασε καρκίνο του μαστού κατατάσσονται αυτόματα στον “πληθυσμό υψηλού κινδύνου” για τη συγκεκριμένη νόσο.

Καρκίνος του μαστού: Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές και η διατήρηση της γονιμότητας δίνει ελπίδα

Και πώς αλλάζει η παρακολούθηση σε τέτοιες περιπτώσεις;

Αν έχεις κάποια συγγενή πρώτου βαθμού, η οποία παρουσίασε καρκίνο του μαστού – ανάλογα και με το προσωπικό σου ιστορικό – ο γυναικολόγος σου πιθανώς να σου συστήσει να ξεκινήσετε την παρακολούθηση των μαστών σου νωρίτερα, ακόμα και από την ηλικία των 25 ετών. Οι εξετάσεις, που ενδεχομένως να ζητηθούν είναι (Expert Panel on Breast Imaging , 2025):

• Ψηφιακή Μαστογραφία

• Ψηφιακή Τρισδιάστατη Μαστογραφία με Τομοσύνθεση (πρόκειται για μία “εξελιγμένη” μορφή μαστογραφίας, με την οποία δεν παίρνουμε μόνον δύο εικόνες από τον κάθε μαστό, όπως στην “κλασσική” ψηφιακή μαστογραφία, αλλά περισσότερες, οπότε και δημιουργούμε μία τρισδιάστατη απεικόνιση του μαστού)

• Μαγνητική τομογραφία μαστών

• Υπερηχογράφημα μαστών

Η συχνότητα με την οποία θα υποβάλλεσαι στην κάθε εξέταση, αλλά και το ποιες από αυτές τις εξετάσεις θα επιλεγούν εξαρτάται από το ιστορικό σου.

Η σημασία της υγείας του μαστού. Γιατί πάνω απ΄όλα είναι η πρόληψη

Φθάνει η πιο «στενή» παρακολούθηση του μαστού μου; Υπάρχει κάτι άλλο, που μπορώ να κάνω για να προστατευτώ;

Από στατιστικές έχει φανεί, πως μόνον το 5% με 10% των καρκίνων του μαστού οφείλονται σε γενετικούς παράγοντες ή στο οικογενειακό ιστορικό, ενώ το 20% με 30% των καρκίνων αυτών οφείλονται σε παράγοντες, που εμείς μπορούμε να επηρεάσουμε.

Υπάρχουν παράγοντες, οι οποίοι αυξάνουν τις πιθανότητες για καρκίνο του μαστού, τους οποίους μπορείς να αποφύγεις, όπως:

• η παχυσαρκία

• η υπερβολική κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών

• το κάπνισμα

• η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, όπως πατατάκια, αναψυκτικά, δημητριακά πρωινού, μπισκότα, έτοιμα σάντουιτς, παγωτά, chicken nuggets, instant noodles

Αντίθετα, η τακτική άσκηση φαίνεται, πως μειώνει τις πιθανότητες για καρκίνο του μαστού!

Τώρα ξέρεις τι πρέπει να κάνεις!

Δες και το σχετικό video, που δημιουργήσαμε για εσένα.

Δρ Μενέλαος ΚΩΝ.Λυγνός, MSc, PhD

Μαιευτήρας Χειρούργος Γυναικολόγος

Master of Science University College London

Διδάκτωρ Μαιευτικής Γυναικολογίας

www.eleftheia.gr

IG: @dr.menelaos_lygnos

You Tube

^{Ενδεικτική βιβλιογραφία}

^{Altaiam A, Almomani J. Preventive Healthcare for Women in Primary Care: A Narrative Review of Updated Screening, Risk Assessment, and Counseling Recommendations. Cureus. 2026 Mar 24;18(3):e105748. doi: 10.7759/cureus.105748. PMID: 42037857; PMCID: PMC13108110.}

^{Duffy SW, Tabár L, Yen AM, Dean PB, Smith RA, Jonsson H, Törnberg S, Chen SL, Chiu SY, Fann JC, Ku MM, Wu WY, Hsu CY, Chen YC, Svane G, Azavedo E, Grundström H, Sundén P, Leifland K, Frodis E, Ramos J, Epstein B, Åkerlund A, Sundbom A, Bordás P, Wallin H, Starck L, Björkgren A, Carlson S, Fredriksson I, Ahlgren J, Öhman D, Holmberg L, Chen TH. Mammography screening reduces rates of advanced and fatal breast cancers: Results in 549,091 women. Cancer. 2020 Jul 1;126(13):2971-2979. doi: 10.1002/cncr.32859. Epub 2020 May 11. PMID: 32390151; PMCID: PMC7318598.}

^{Expert Panel on Breast Imaging; Yeh ED, Brown A, Freer PE, Bahl M, Bennett DL, Darbha L, Dibble EH, Greenwood HI, Hill FM, Ivansco LK, Kremer ME, Minami CA, Mullen LA, Neal CH, Newell MS, Radhakrishnan A, Rauch GM, Reig B, Shaughnessy E, Small W Jr, Ulaner GA, Lewin AA. ACR Appropriateness Criteria® Female Breast Cancer Screening: 2025 Update. J Am Coll Radiol. 2025 Nov;22(11S):S508-S530. doi: 10.1016/j.jacr.2025.08.044. PMID: 41193041.}

^{Houlston RS, McCarter E, Parbhoo S, Scurr JH, Slack J. Family history and risk of breast cancer. J Med Genet. 1992 Mar;29(3):154-7. doi: 10.1136/jmg.29.3.154. PMID: 1552556; PMCID: PMC1015888.}

^{Łukasiewicz S, Czeczelewski M, Forma A, Baj J, Sitarz R, Stanisławek A. Breast Cancer-Epidemiology, Risk Factors, Classification, Prognostic Markers, and Current Treatment Strategies-An Updated Review. Cancers (Basel). 2021 Aug 25;13(17):4287. doi: 10.3390/cancers13174287. PMID: 34503097; PMCID: PMC8428369.}

^{Monticciolo D, Malak S, Friedewald S ...Breast Cancer Screening Recommendations Inclusive of All Women at Average Risk: Update from the ACR and Society of Breast Imaging Journal of the American College of Radiology, 2021; 18, 1280-1288}

^{Obeagu EI, Obeagu GU. Breast cancer: A review of risk factors and diagnosis. Medicine (Baltimore). 2024 Jan 19;103(3):e36905. doi: 10.1097/MD.0000000000036905. PMID: 38241592; PMCID: PMC10798762.}