Social media: Γιατί η ΕΕ αναβάλλει για 12 μήνες τις εθνικές απαγορεύσεις - Τι ισχύει για την Ελλάδα

Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προχωρήσει στην αναβολή για 12 μήνες εθνικών νομοθετικών πρωτοβουλιών που περιορίζουν την πρόσβαση ανηλίκων στα social media προκαλεί νέα δεδομένα στη συζήτηση για την προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον. Η εξέλιξη αφορά την προσπάθεια των Βρυξελλών να αποτρέψουν τη δημιουργία διαφορετικών εθνικών κανόνων, ενόσω βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία θέσπισης ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου.

Για την Ελλάδα, ωστόσο, η απόφαση δεν συνεπάγεται αναβολή της απαγόρευσης πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ελληνική νομοθετική διαδικασία έχει ακολουθήσει διαφορετικό χρονοδιάγραμμα από εκείνο της Αυστρίας, με αποτέλεσμα η χώρα να μην υπάγεται στη συγκεκριμένη δωδεκάμηνη αναστολή.

Τέλος τα social media κάτω των 15: Τι αλλάζει από το 2027 και πώς θα γίνεται η επαλήθευση ηλικίας

Τι ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ποιους αφορά

Στην ενημέρωση των δημοσιογράφων στις Βρυξέλλες, στις 29 Οκτωβρίου, ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Thomas Regnier επιβεβαίωσε ότι η Επιτροπή αποφάσισε να αναβάλει για 12 μήνες την υιοθέτηση εθνικών σχεδίων νομοθεσίας που επικαλύπτονται με τους μελλοντικούς εναρμονισμένους ευρωπαϊκούς κανόνες.

Όπως εξήγησε, στόχος είναι να δοθεί χρόνος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της ΕΕ να διαπραγματευτούν και να καταλήξουν στο κοινό νομοθετικό πλαίσιο, χωρίς να δημιουργηθούν διαφορετικά ηλικιακά όρια και υποχρεώσεις για τις ψηφιακές πλατφόρμες ανά κράτος-μέλος. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η παράλληλη υιοθέτηση διαφορετικών εθνικών συστημάτων θα μπορούσε να κατακερματίσει την ενιαία ψηφιακή αγορά και να δυσκολέψει σημαντικά την εφαρμογή των περιορισμών από τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η πρώτη συγκεκριμένη περίπτωση στην οποία ενεργοποιήθηκε η διαδικασία είναι η Αυστρία. Το αυστριακό σχέδιο προέβλεπε περιορισμούς στην πρόσβαση παιδιών κάτω των 14 ετών συγκεκριμένες πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο. Η χώρα είχε κοινοποιήσει το σχέδιό της στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 28 Ιουλίου 2026. Η περίοδος ευρωπαϊκού ελέγχου ολοκληρώθηκε μετά την παρουσίαση της πρότασης για το EU Kids Act, τον Σεπτέμβριο, γεγονός που αποτέλεσε το καθοριστικό στοιχείο για την απόφαση αναβολής.

Η αυστριακή κυβέρνηση αντέδρασε στις εξελίξεις, με τον υφυπουργό Εσωτερικών Alexander Proll να χαρακτηρίζει απαράδεκτη την παρεμπόδιση εθνικών νομοθετικών πρωτοβουλιών χωρίς να υπάρχει ακόμη ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή λύση, λέγοντας ότι η προστασία των παιδιών δεν μπορεί να περιμένει μέχρι να ολοκληρωθούν οι ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις. Δήλωσε δε ότι η κυβέρνηση της χώρας του θα συνεχίσει να προετοιμάζει τη δική της νομοθεσία, ώστε να είναι έτοιμη όταν ολοκληρωθεί η περίοδος αναβολής.

«EU Kids Act»: Το σχέδιο της Ε.Ε. που βάζει «φρένο» στα social media για τα παιδιά κάτω των 15 ετών

Γιατί η Ελλάδα εξαιρείται από την αναστολή

Η Ελλάδα και η Γαλλία βρίσκονται σε διαφορετική διαδικαστική θέση από την Αυστρία. Αυτό διευκρινίστηκε από τον ίδιο τον εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την ενημέρωση της 29ης Οκτωβρίου.

Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι απλώς εάν μια χώρα έχει ψηφίσει ή όχι τον εθνικό της νόμο, αλλά πότε ολοκληρώθηκε η προβλεπόμενη περίοδος ευρωπαϊκού ελέγχου της σχετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας σε σχέση με την παρουσίαση της ευρωπαϊκής πρότασης. Στην περίπτωση της χώρας μας, το σχέδιο είχε κοινοποιηθεί στην Επιτροπή στις 8 Μαΐου 2026. Η διαδικασία ελέγχου, η οποία περιλάμβανε και αναλυτική γνώμη της Επιτροπής και παράταση της περιόδου αναστολής, ολοκληρώθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου, πριν από την παρουσίαση του EU Kids Act στις 17 Σεπτεμβρίου.

Επομένως, η ελληνική νομοθεσία δεν υπάγεται στη νέα δωδεκάμηνη αναβολή που ανακοινώθηκε για την Αυστρία. Η διευκρίνιση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ελλάδα έχει ήδη ψηφίσει τη σχετική νομοθεσία, με την εφαρμογή της να προγραμματίζεται από την 1η Ιανουαρίου 2027. Ωστόσο, σύμφωνα με την ΕΕ η εξαίρεση της χώρας μας από την καθυστέρηση δεν συνιστά επίσημη έγκριση του ελληνικού νόμου από την Κομισιόν ούτε επιβεβαίωση ότι το σύνολο των διατάξεών του είναι συμβατό με το δίκαιο της ΕΕ.

Πώς η ΕΕ θα προστατεύσει τα παιδιά στα social media μεταφέροντας την ευθύνη στις πλατφόρμες

Τι προβλέπει ο ελληνικός νόμος

Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει απαγόρευση πρόσβασης σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος της ηλικίας τους. Η εφαρμογή της ρύθμισης έχει οριστεί για την 1η Ιανουαρίου 2027 και η ευθύνη συμμόρφωσης αφορά πρωτίστως τις πλατφόρμες, οι οποίες καλούνται να διασφαλίζουν την τήρηση του ηλικιακού ορίου.

Στο πλαίσιο αυτό:

• Θεσπίζεται ηλικιακό όριο τα 15 έτη για την πρόσβαση στις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που εμπίπτουν στη ρύθμιση.
• Οι πλατφόρμες οφείλουν να διασφαλίζουν την επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών.
• Προβλέπεται η δυνατότητα αξιοποίησης εργαλείων όπως το Kids Wallet και το Gov.gr Wallet για την επιβεβαίωση της ηλικίας.
• Η εποπτεία της εφαρμογής ανατίθεται στις αρμόδιες ελληνικές αρχές, μεταξύ των οποίων το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Η χρήση των συγκεκριμένων κρατικών ψηφιακών εργαλείων δεν σημαίνει ότι αποτελούν τον αποκλειστικό τρόπο επαλήθευσης. Οι πλατφόρμες μπορούν να χρησιμοποιούν και άλλες κατάλληλες μεθόδους, εφόσον πληρούν τις σχετικές απαιτήσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την επαλήθευση ηλικίας.

Στην πράξη, το κρίσιμο ζήτημα είναι να μπορούν οι εταιρείες να εντοπίζουν και να αποκλείουν την πρόσβαση χρηστών που δεν έχουν συμπληρώσει το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο, χωρίς να απαιτείται αδικαιολόγητη συλλογή προσωπικών δεδομένων.

Παράλληλα η ελληνινή νομοθεσία προβλέπει ότι η ισχύς της σχετικής διάταξης θα παύσει αυτοδικαίως εφόσον θεσπιστεί ενωσιακός κανονισμός που θα ρυθμίζει το ίδιο ζήτημα. Συνεπώς, το μελλοντικό ευρωπαϊκό πλαίσιο ενδέχεται να μεταβάλει το καθεστώς που θα εφαρμόζεται και στην Ελλάδα.

Αυστραλία: Μελέτη αποκαλύπτει ότι το μπλόκο στα social media «σκοντάφτει» στους ελέγχους ηλικίας

Τι είναι το EU Kids Act και τι αλλάζει σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Η πρόταση για το EU Kids Act παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 και φιλοδοξεί να δημιουργήσει κοινό πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον. Η βασική της φιλοσοφία είναι η σταδιακή πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με κοινά ηλικιακά όρια για όλα τα κράτη-μέλη.

Σύμφωνα με την πρόταση:

• Τα παιδιά κάτω των 13 ετών δεν θα μπορούν να διαθέτουν δικούς τους λογαριασμούς στις σχετικές υπηρεσίες.
• Για τις ηλικίες 13 και 14 ετών προβλέπεται περιορισμένη πρόσβαση μέσω λογαριασμών υπό γονική διαχείριση ή συναίνεση.
• Από την ηλικία των 15 ετών προβλέπεται η δυνατότητα δημιουργίας ανεξάρτητου λογαριασμού.

Το ευρωπαϊκό σχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στο ηλικιακό όριο. Περιλαμβάνει επίσης υποχρεώσεις ασφαλούς σχεδιασμού των ψηφιακών υπηρεσιών, μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας με προστασία της ιδιωτικότητας και μέτρα για τον περιορισμό των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι ανήλικοι. Ένα από τα βασικά σημεία της πρότασης είναι ότι μεταφέρει μεγαλύτερο βάρος ευθύνης στις ίδιες τις ψηφιακές εταιρείες. Οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους είναι κατάλληλες και ασφαλείς για τις ηλικίες στις οποίες απευθύνονται.

Το EU Kids Act παραμένει, πάντως, νομοθετική πρόταση. Για να αποκτήσει δεσμευτική ισχύ απαιτείται η ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας και η συμφωνία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ ενώ οι διαπραγματεύσεις μπορούν να επιφέρουν αλλαγές στο αρχικό κείμενο.

Γιατί η Κομισιόν προχώρησε τώρα στην αναβολή των εθνικών ρυθμίσεων

Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνδέεται άμεσα με την παρουσίαση του EU Kids Act στις 17 Σεπτεμβρίου 2026. Μέχρι τότε, οι Βρυξέλλες είχαν να εξετάσουν διαφορετικές εθνικές πρωτοβουλίες, οι οποίες βρίσκονταν σε εξέλιξη με διαφορετικά ηλικιακά όρια και διαφορετικές προϋποθέσεις. Με την επίσημη κατάθεση, όμως, της πρότασης για ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο, δημιουργήθηκε νέα θεσμική συνθήκη: η Επιτροπή μπορούσε να ενεργοποιήσει τη διαδικασία δωδεκάμηνης αναβολής για εθνικά σχέδια που καλύπτονται από το αντικείμενο της ευρωπαϊκής πρότασης.

Η χρονική συγκυρία έχει σημασία, καθώς η πρόταση της Επιτροπής δεν αποτελεί ακόμη ισχύον ευρωπαϊκό νόμο, αλλά έχει κατατεθεί προς διαπραγμάτευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η Κομισιόν επιδιώκει να δοθεί χρόνος στους δύο συννομοθέτες να καταλήξουν σε κοινό πλαίσιο, αντί να προχωρήσουν τα κράτη-μέλη σε διαφορετικές εθνικές λύσεις. Όπως εξήγησε ο εκπρόσωπός της, Τόμας Ρενιέ, στις 29 Οκτωβρίου, στόχος είναι να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της ενιαίας αγοράς, καθώς διαφορετικά ηλικιακά όρια και τεχνικές απαιτήσεις θα δυσκόλευαν τη συμμόρφωση των πλατφορμών και, κατά την εκτίμηση της Επιτροπής, θα μπορούσαν τελικά να οδηγήσουν σε χαμηλότερο επίπεδο προστασίας των παιδιών.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη συνδέεται και με τη διαδικασία κοινοποίησης των εθνικών νομοσχεδίων βάσει της Οδηγίας 2015/1535. Η οδηγία προβλέπει δωδεκάμηνη περίοδο αναστολής όταν η Επιτροπή διαπιστώνει ότι ένα εθνικό σχέδιο αφορά ζήτημα που καλύπτεται από ευρωπαϊκή νομοθετική πρόταση. Να σημειωθεί ότι η δωδεκάμηνη περίοδος υπολογίζεται από την ημερομηνία κοινοποίησης του σχεδίου και όχι από την ημέρα της ανακοίνωσης.

Ποιες άλλες χώρες βρίσκονται στο επίκεντρο

Εκτός από την Αυστρία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναφερθεί σε νομοθετικές πρωτοβουλίες της Ιταλίας, της Σλοβενίας και του Βελγίου, οι οποίες βρίσκονται υπό εξέταση. Όσον αφορά τη Γαλλία, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι η προηγούμενη περίοδος ελέγχου είχε ολοκληρωθεί πριν από την παρουσίαση του Kids Act. Ωστόσο, η αναθεωρημένη γαλλική πρόταση που κοινοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο έχει ξεχωριστή διαδικασία και περίοδο αναστολής έως τις 15 Δεκεμβρίου 2026. Η διαφοροποίηση αυτή δείχνει ότι η αναστολή δεν εφαρμόζεται αυτομάτως σε όλες τις χώρες ούτε εξαρτάται αποκλειστικά από το αν έχει ανακοινωθεί πολιτικά μια απαγόρευση. Καθοριστικό ρόλο έχει η συγκεκριμένη νομοθετική διαδικασία και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται.

Η προστασία των παιδιών δεν αναστέλλεται: Τι ισχύει με τον DSA

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η αναβολή εθνικών νομοθετικών σχεδίων δεν σημαίνει αναστολή των υφιστάμενων υποχρεώσεων των ψηφιακών πλατφορμών. Ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA) εξακολουθεί να εφαρμόζεται. Προβλέπει, μεταξύ άλλων, υποχρεώσεις για τις πολύ μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες να αξιολογούν και να περιορίζουν συστημικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την προστασία των ανηλίκων. Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες δεν απαλλάσσονται από την ευθύνη τους για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο όσο βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για το EU Kids Act. Η Κομισιόν επιδιώκει να προχωρήσει παράλληλα η εφαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου και η διαμόρφωση των νέων κοινών κανόνων.

Το επόμενο κρίσιμο διάστημα για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, το άμεσο ορόσημο παραμένει η 1η Ιανουαρίου 2027. Η απόφαση της 29ης Οκτωβρίου δεν μεταθέτει από μόνη της την εφαρμογή της απαγόρευσης για τους κάτω των 15 ετών. Ωστόσο, η πορεία των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων θα έχει καθοριστική σημασία για το μέλλον της ελληνικής ρύθμισης, καθώς ο ίδιος ο νόμος προβλέπει την αυτοδίκαιη παύση της ισχύος του εφόσον θεσπιστεί ενωσιακός κανονισμός που ρυθμίζει το ίδιο ζήτημα.

Το ζητούμενο είναι πλέον εάν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα καταφέρουν να καταλήξουν σε κοινό πλαίσιο μέσα στο χρονικό διάστημα που επιδιώκει η Επιτροπή, αλλά και εάν οι τελικές ρυθμίσεις θα διατηρήσουν την ίδια προσέγγιση ως προς το ηλικιακό όριο και τις υποχρεώσεις των πλατφορμών.